Thứ sáu 24/09/2021 04:19
npk-phu-my
banner-trai-xinh-gai-dep

Ai đã đặt tên cho Quảng trường Ba Đình?

Tiêu điểm - Vũ Hùng

Người đặt tên cho Quảng trường Ba Đình chính là Bác sĩ Trần Văn Lai (1894 - 1975), vị Thị trưởng (Đốc lý) đầu tiên và duy nhất của thành phố Hà Nội trong Chính phủ Trần Trọng Kim.
Ai đã đặt tên cho Quảng trường Ba Đình?
Quảng trường Ba Đình ngày nay

Hôm nay, 2.9 là Quốc khánh lần thứ 76 nước Cộng hòa XHCN Việt Nam. Hôm nay, Hà Nội vẫn giãn cách phong toả vì dịch bệnh Covid-19. Hôm nay ,Hà Nội mưa rả rích suốt cả sáng.

Không trống giong cờ mở, không duyệt binh, diễu binh; không pháo hoa, ca nhạc. Dịch bệnh quái ác đã ngăn cản người dân tập trung chào mừng, cơn mưa đã níu chân mọi người ngồi nguyên một chỗ; nhưng tâm trí và tấm lòng cả triệu người Hà Nội hôm nay vẫn hướng về Quảng trường Ba Đình, nơi ngày này năm 1945 Bác Hồ đã đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập.

Từ mùa Thu lịch sử đó, cái tên gọi Quảng trường Ba Đình đã nổi tiếng khắp cả nước và khắp thế giới. Nhưng lớp trẻ bây giờ hầu như ít bạn biết về lịch sử của nó cũng như ai là người đã đặt tên Ba Đình cho Quảng trường này.

Người đặt tên cho Quảng trường Ba Đình chính là Bác sĩ Trần Văn Lai (1894 - 1975), vị Thị trưởng (Đốc lý) đầu tiên và duy nhất của thành phố Hà Nội trong Chính phủ Trần Trọng Kim.

Ông Trần Văn Lai sinh trưởng trong một gia đình làm nghề khảm trai có tiếng ở Hà Nội, nhưng ông theo học ngành Y và về sau trở thành một bác sĩ ở Nhà thương Phủ Doãn, nay là Bệnh viện Việt Đức.

Ông được coi là người "kín đáo, điềm đạm" và "nhân hậu". Ngôi nhà của ông ở ngõ Tức Mạc gần Ga Hàng Cỏ trong nhiều năm liền là nơi người dân nghèo Hà Nội đến khám bệnh và xin thuốc miễn phí. Ông còn tham gia hoạt động xã hội, làm Phó Hội trưởng Hội Tế sinh do bà Cả Mọc thành lập.

Ngày 20 tháng 7 năm 1945, sau khi đảo chính Pháp, Nhật giao việc quản lý hành chính các thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng cho Chính phủ Trần Trọng Kim. Bác sĩ Trần Văn Lai được mời làm Đốc lý Hà Nội, chức vụ tương đương với Thị trưởng Hà Nội.

Ai đã đặt tên cho Quảng trường Ba Đình?
Thị trưởng Trần Văn Lai

Nhận nhiệm kỳ từ 20/7 và kết thúc khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ 19/8/1945, ông là người giữ chức Thị trưởng Hà Nội ngắn nhất trong lịch sử. Nhưng trong một tháng cầm quyền ngắn ngủi đó, ông đã làm được một số công việc mang ý nghĩa lớn lao và còn có tác dụng đến tận ngày nay.

Trước hết là tiến hành đổi một loạt tên phố Hà Nội, để trả lại cho các địa danh Hà Nội những giá trị lịch sử vốn có. Trước đó các phố Hà Nội đều mang tên Tây hoặc những người Việt có công với Tây. Nhưng khi lên cầm quyền, ông đã đổi hết toàn bộ. Đại lộ Boulevard Carnot được đổi lại thành Phan Đình Phùng, Boulevard Gambetta được đổi lại thành Trần Hưng Đạo, Henri D’ Orleans thành Phùng Hưng, F. Garnier thành Đinh Tiên Hoàng.

Riêng các con phố trong khu phố cổ mà tên tuổi gắn liền với các làng nghề đất kinh kỳ, đều được ông trả lại tên cũ. Những Rue de la Soie, Rue Paul Bert, Rue des Cantonnais đều trở lại thành Hàng Đào, Hàng Khay, Hàng Ngang một thuở.

Ông Trần Văn Lai là người rất say mê lịch sử dân tộc và dành sự ngưỡng mộ đặc biệt với các anh hùng có công trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Chính vì vậy, tất cả các danh nhân mà ông biết, ông đều đặt tên phố: từ Ngô Quyền, đến Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Hoàng Hoa Thám, Nguyễn Thái Học…

Tầm nhìn của ông Trần Văn Lai đáng nể ở chỗ, những tên phố Hà Nội không lộn xộn như ở các thành phố khác mà đều được đặt một cách có hệ thống. Khu trung tâm quanh hồ Gươm là tên các vị vua Đinh, Lý, Lê. Xa hơn về phía đường Trần Hưng Đạo là khu vực của các danh tướng thời Trần. Ngay cả ngõ Tức Mạc (nằm trên đường Hưng Đạo, trước là ngõ Tân Hưng) cũng là lấy tên theo quê quán của dòng họ Trần. Dọc sông Hồng, thì những Vạn Kiếp, Bình Than, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật đều là tên của những vị tướng và những trận thủy chiến nổi tiếng trong lịch sử.

Một việc làm độc đáo và ý nghĩa nhất của cụ Trần Văn Lai là, vào thời điểm ấy, ở cuối con đường mang tên vị linh mục Paul Puginier (nay là đường Điện Biên Phủ) ở mạn Bắc có một bãi đất trống cỏ dại mọc có tên là Poanh (Point: điểm bắt đầu phố). Thị trưởng Trần Văn Lai đã đặt tên cho bãi đất trống ấy là Quảng trường Ba Đình , lấy tên căn cứ nghĩa quân Đinh Công Tráng chống Pháp rất anh dũng ở huyện Nga Sơn, Thanh Hóa (chứ chẳng phải hồi trước ở đây có ba cái đình như mọi người vẫn lầm tưởng!).

Và chỉ hơn một tháng sau khi mang tên Ba Đình, cùng với vận hội của đất nước, các phương tiện thông tin thế giới đã đồng loạt loan tin: “Ngày mồng 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa…”.

Với uy tín, nỗ lực cá nhân và công lao với cách mạng, ông là một trong 4 nhân sĩ Hà Nội được Hồ Chí Minh tặng chiếc radio sau năm 1954. Ngày 4 tháng 11 năm 1954, ông được cử làm Ủy viên Ủy ban hành chính TP Hà Nội. Là một trí thức yêu nước nhiệt thành, cụ Lai còn làm Chủ tịch Hội Chữ Thập đỏ Hà Nội, ủy viên Mặt trận Tổ quốc TP Hà Nội

Ngài Thị trưởng Hà Nội của chính phủ Trần Trọng Kim về sau đã trở thành Phó Chủ tịch Ủy ban hành chính TP Hà Nội rồi Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh.

Năm 2011, Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã quyết định đặt tên cụ Trần Văn Lai cho một đường phố ở phường Mỹ Đình, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.

Một nhiệm kỳ Thị trưởng ngắn ngủi có lẽ nhất trong lịch sử Hà Nội, nhưng Bác sĩ Trần Văn Lai đã làm thay đổi bộ mặt thành phố bằng nhiều tên phố mới. Đặc biệt là việc đặt tên cho Quảng trường Ba Đình, một cái tên gắn liền với lịch sử và sống mãi cùng lịch sử Việt Nam.

Nhân ngày Quốc khánh, nhớ về những tháng ngày Cách mạng tháng Tám hào hùng của dân tộc; nhớ về Quảng trường Ba Đình; nhớ về vị Bác sĩ Thị trưởng đã đặt tên cho Quảng trường đó; tôi nghĩ đấy là một việc bổ ích và thú vị đối với các bạn đọc trẻ vốn luôn yêu nước và nâng niu tôn trọng lịch sử hôm nay.

Nhật ký F0: Nhật ký F0: "Ngày khỏi bệnh không còn lâu nữa đâu"

"Có lẽ F0 nào cũng chỉ mong nhật ký của họ là những ngày tự điều trị “nhàm chán” giống như tôi. Không có những ...

"Rã băng” cho TP HCM

TP HCM, trung tâm kinh tế lớn nhất nước và luôn chiếm khoảng 25% GDP của quốc gia giãn cách nghiêm ngặt thế này thêm ...

Ông Nguyễn Anh Thơ được giao Quyền Viện trưởng Viện KH An toàn và Vệ sinh lao động Ông Nguyễn Anh Thơ được giao Quyền Viện trưởng Viện KH An toàn và Vệ sinh lao động

Tổng LĐLĐ Việt Nam vừa trao Quyết định tiếp nhận, bổ nhiệm ông Nguyễn Anh Thơ giữ chức Phó Viện trưởng và giao Quyền Viện ...

Chia sẻ

Tin cùng chuyên mục

Phép thử “giật cục” đêm Trung thu trên đường phố Hà Nội

Tiêu điểm -

Phép thử “giật cục” đêm Trung thu trên đường phố Hà Nội

Những ý kiến trái chiều, chê bai, chế giễu và thậm chí cả mắng mỏ cũng không ít xoay quanh việc người Hà Nội đổ xô về khu vực trung tâm và quanh bờ Hồ Hoàn Kiếm trong đêm Trung thu vẫn chưa ngừng! Nhưng điều đó nên nhìn nhận theo góc nào?

Đừng biến Trung thu thành kỳ nghỉ dài vô tận

Tiêu điểm -

Đừng biến Trung thu thành kỳ nghỉ dài vô tận

Sáng nay, Hà Nội đã chính thức kết thúc Chỉ thị 16 sau gần 2 tháng giãn cách diện rộng. Hiện tại, người dân Thủ đô đã có thể đi cắt tóc, mua đồ ăn mang về, đi ra đường mà không cần giấy đi đường…

Một số địa phương nới lỏng quy định đối với người về từ vùng xanh Hà Nội

Vấn đề hôm nay -

Một số địa phương nới lỏng quy định đối với người về từ vùng xanh Hà Nội

Một số tỉnh, thành đã chấp nhận cho người ở vùng xanh của Hà Nội được phép vào địa bàn nhưng vẫn phải đảm bảo các biện pháp an toàn như theo dõi hoặc thực hiện cách ly tại nhà.

Tương lai nào cho trẻ mồi côi?

Cà phê tối -

Tương lai nào cho trẻ mồi côi?

Mấy ngày qua, hình ảnh những đứa bé bất chợt mồ côi, có khi cả cha lẫn mẹ lìa trần ngay trong đại dịch Covid-19 lấy đi bao nước mắt xót thương. Rồi các con sẽ ra sao, sống như thế nào và ngày tháng phía trước đang chờ đợi gì?

TP Hồ Chí Minh: 7 triệu người sẽ được nhận gói hỗ trợ thứ 3

Tiêu điểm -

TP Hồ Chí Minh: 7 triệu người sẽ được nhận gói hỗ trợ thứ 3

Theo đề xuất của Sở Lao động - thương binh và xã hội TP Hồ Chí Minh, gói hỗ trợ thứ 3 sẽ hỗ trợ theo nhân khẩu với mức dự kiến là 1 triệu đồng/người/lần, chi trực tiếp bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.

Choáng váng điểm chuẩn

Tiêu điểm -

Choáng váng điểm chuẩn

Điểm chuẩn xét tuyển Đại học vừa qua khiến sỹ tử và gia đình choáng váng: Có mã ngành tăng tới 9 điểm; 9 điểm 1 môn trượt Đại học không phải là ít.

Đọc thêm

Ổ dịch mới tại vùng xanh Long Biên: Liệu Hà Nội có ngừng "nới lỏng" giãn cách?

Tiêu điểm -

Ổ dịch mới tại vùng xanh Long Biên: Liệu Hà Nội có ngừng "nới lỏng" giãn cách?

Theo chuyên gia, Hà Nội tổ chức chiến dịch xét nghiệm toàn dân nhưng điều đó không có nghĩa là đã loại bỏ hết F0 trong cộng đồng. Việc xuất hiện ca bệnh, ổ dịch mới là điều được dự báo trước.

Hà Nội: Chùm ca bệnh ở Long Biên chưa rõ nguồn lây

Tiêu điểm -

Hà Nội: Chùm ca bệnh ở Long Biên chưa rõ nguồn lây

Từ một ca sàng lọc ho, sốt ngoài cộng đồng, phường Việt Hưng, quận Long Biên, Hà Nội, tiếp tục phát hiện thêm nhiều F1 khác dương tính với SARS-CoV-2. Chùm ca bệnh này được đánh giá là nguy hiểm, phức tạp khi chưa xác định được nguồn lây.

Một ý tưởng nhân văn cao đẹp

Tiêu điểm -

Một ý tưởng nhân văn cao đẹp

Tôi không gọi đây là một hành động, một quyết định, một việc làm; cho dù nó đầy nhân văn và cao đẹp. Tôi chỉ gọi đó là một ý tưởng, bởi nó mới chỉ được vừa nghĩ ra và chưa biến thành hiện thực.

Hà Nội không kiểm soát giấy đi đường tại 19 khu vực vùng xanh

Vấn đề hôm nay -

Hà Nội không kiểm soát giấy đi đường tại 19 khu vực vùng xanh

Theo thông tin mới nhất, người dân 19 quận, huyện thuộc vùng xanh ở Hà Nội sẽ không phải xuất trình giấy đi đường.

Một nữ Bí thư Quận ủy dũng cảm và quyết đoán

Tiêu điểm -

Một nữ Bí thư Quận ủy dũng cảm và quyết đoán

Chị là Lê Thị Hơ Rin, Bí thư Quận uỷ Quận 6, TP Hồ Chí Minh. Tên chị mấy hôm nay nổi bật trên các trang báo. Trên mạng xã hội, ta đọc thấy rất nhiều các ý kiến ca ngợi chị.

Xem phiên bản di động