Thứ ba 19/10/2021 12:53
banner-trai-xinh-gai-dep

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Nghiên cứu - Trao đổi - TS. Nguyễn Tuấn Anh - Viện Nghiên cứu Thanh niên

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã phân loại bệnh nghề nghiệp thành 29 nhóm với hàng trăm bệnh khác nhau. Còn ở Việt Nam, danh mục các loại bệnh nghề nghiệp do Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành sau khi lấy ý kiến của Tổng LĐLĐ Việt Nam và tổ chức đại diện người sử dụng lao động. Hiện ở Việt Nam mới có 34 bệnh nghề nghiệp được đưa vào danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm.
Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất
Thăm khám, hội chẩn cho bệnh nhân Covid-19 nặng tại khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Minh Quyết

1. Về khái niệm bệnh nghề nghiệp

Theo Điều 3 Luật An toàn, vệ sinh lao động (2015), bệnh nghề nghiệp là “bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động”. Bệnh nghề nghiệp xảy ra cấp tính hoặc từ từ (hay còn gọi là mãn tính). Một số bệnh không chữa khỏi và để lại di chứng. Tuy nhiên, bệnh nghề nghiệp có thể phòng tránh được. Nguyên nhân của bệnh nghề nghiệp là do phải thường xuyên và lâu dài tiếp xúc với điều kiện lao động không tốt. Ngay từ khi có lao động, bệnh nghề nghiệp đã xuất hiện và gây ảnh hưởng tới người lao động.

Bệnh nghề nghiệp đã được Chính phủ quy định trong Nghị định số 37/2016/NĐ-CP về Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp bắt buộc. Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng ban hành Danh mục bệnh nghề nghiệp và Hướng dẫn quản lý trong Thông tư số 15/2016/TT-BYT quy định về bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội và Thông tư số 28/2016/TT-BYT hướng dẫn quản lý bệnh nghề nghiệp.

2. Quan điểm coi Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp

Đại dịch Covid-19 đang tác động mạnh đến những người lao động tiếp xúc với vi rút trong môi trường làm việc của họ. Theo Văn phòng Thống kê châu Âu (Eurostat), hầu hết các nước thành viên đều công nhận Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp. Tuy nhiên, vẫn có những quốc gia có quan điểm trái ngược về vấn đề này.

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 cho công nhân tại Khu công nghiệp Vân Trung (Bắc Giang).

Ở Tây Ban Nha, Covid-19 đáp ứng mọi điều kiện để được coi là một bệnh nghề nghiệp, song ở Italia, Covid-19 được coi là một tai nạn nghề nghiệp. Các quốc gia như Thụy Điển, Phần Lan cũng công nhận Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp. Ở Malta, mặc dù Covid-19 không nằm trong danh sách các bệnh nghề nghiệp, song luật pháp vẫn để mở và danh sách bệnh nghề nghiệp có thể được cập nhật với Covid-10. Ở Ireland, bệnh này vẫn chưa được công nhận là bệnh nghề nghiệp, nhưng nó đang trải qua quá trình xem xét sẽ cần sự hỗ trợ của chính phủ trong trường hợp có khuyến nghị tích cực. Tại Vương quốc Anh, bất chấp nỗ lực bổ sung Covid-19 vào danh sách, Bộ trưởng về An sinh Xã hội Vương quốc Anh kết luận rằng, hiện tại, bằng chứng là không đủ.

Danh mục bệnh nghề nghiệp ở hầu hết các nước châu Âu được phân loại theo danh sách phù hợp với danh sách bệnh nghề nghiệp của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) hoặc Liên minh châu Âu (EU). Theo luật của Pháp, chỉ những người lao động từ khu vực tư nhân mới có thể được công nhận là mắc bệnh nghề nghiệp khi nhiễm Covid-19. Để được coi là bệnh nghề nghiệp, cần phải thiết lập mối liên hệ rõ ràng giữa bệnh và những tiếp xúc tại nơi làm việc. Mối liên hệ này có vẻ rõ ràng liên quan đến những nhân viên y tế và những người làm trong lĩnh vực dịch vụ xã hội trong bối cảnh của đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, nó phải đáp ứng các yêu cầu về y tế và hành chính của từng quốc gia. Thậm chí, người lao động tại nhiều nước châu Âu mất nhiều thời gian để chứng minh mình mắc Covid-19 trong quá trình làm việc tại doanh nghiệp. Ở Bulgaria, Covid-19 có thể được coi là bệnh nghề nghiệp nếu mối liên hệ với phơi nhiễm tại nơi làm việc chắc chắn được thiết lập.

Ở Cộng hòa Séc, việc cung cấp các bằng chứng chứng minh Covid-19 thực sự liên quan trực tiếp đến kết quả công việc là không cần thiết. Ở Bồ Đào Nha, chỉ có nhân viên y tế và nhân viên an ninh mới có quyền yêu cầu các nhà chức trách công nhận việc mình bị nhiễm Covid-19 đồng nghĩa với việc mắc bệnh nghề nghiệp. Ở Pháp, vì một loạt các lĩnh vực lao động đã bị loại trừ, do đó, các thủ tục pháp lý đã trở thành con đường duy nhất cho người lao động đòi quyền lợi của họ. Đất nước Hà Lan có sự khác biệt với các nước khác ở châu Âu vì bản thân luật của họ không có quy định bồi thường cho một bệnh nghề nghiệp, do đó, Covid-19 không được công nhận là bệnh nghề nghiệp có thể bồi thường.

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Xét nghiệm mẫu bệnh phẩm Covid-19 tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh

Một khi Covid-19 được coi là bệnh nghề nghiệp, người lao động sẽ được hưởng lợi từ khoản bồi thường bao gồm toàn bộ hoặc một phần thiệt hại thu nhập của họ. Tổ chức UNICARE đã thực hiện một dự án nghiên cứu về ảnh hưởng của Covid-19 đến đội ngũ nhân viên y tế. Nghiên cứu này thấy rằng các hỗ trợ xã hội mà các quốc gia châu Âu dành cho đội ngũ nhân viên y tế thực hiện công tác điều trị Covid-19 là tốt; song, sự đa dạng về chính sách và sự khác nhau trong quan điểm của nhiều quốc gia khiến cho nhu cầu cấp thiết cần có một quy tắc chung để công nhận Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp.

Mặc dù nhân viên y tế và chăm sóc xã hội thuộc nhóm nghề nghiệp có nguy cơ rủi ro cao mắc Covid-19 nhưng tất cả các ngành nghề trong xã hội đều quan tâm vấn đề này bởi Covid-19 đang không loại trừ một ai. Đặc biệt, cần có dữ liệu chính xác để xem xét mức độ ảnh hưởng của Covid-19 đến người lao động và các lĩnh vực liên quan. Vì một bệnh nghề nghiệp phải liên quan đến mức độ phơi nhiễm nhất định tại nơi làm việc, trong khi việc đánh giá này là khá khó khăn. Bên cạnh đó, việc xác định các triệu chứng lâm sàng cũng như các biện pháp cần thực hiện khi một người lao động có kết quả xét nghiệm dương tính cũng có thể dẫn đến các phương pháp tiếp cận khác nhau. Từ đó dẫn đến sự khó thống nhất trong đề xuất các chính sách chung.

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất
Học viên tham gia thực hành kỹ năng chăm sóc, điều trị bệnh nhân nhiễm Covid-19 tại Lớp tập huấn hướng dẫn tiếp nhận điều trị, chăm sóc, lấy mẫu xét nghiệm Covid-19 do Sở Y tế Lai Châu tổ chức

3. Đề xuất

Bộ Lao động - Thương binh, Xã hội dự báo, với tình hình dịch bệnh bùng phát hiện nay, sẽ có trên 30 triệu lao động bị ảnh hưởng tiêu cực, khoảng 4 triệu lao động làm việc tại các doanh nghiệp trong Khu công nghiệp, Khu chế xuất bị tác động trực diện, lao động làm việc trong tất cả các ngành, lĩnh vực đều bị tác động mạnh. Theo Tổng cục Thống kê, trong quý I/2021, dịch Covid-19 đã tác động tiêu cực đến 9,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên, trong đó 540 nghìn người bị mất việc và hàng triệu lao động phải tạm nghỉ, nghỉ giãn việc, giảm thu nhập (2,8 triệu người phải tạm nghỉ/tạm ngừng sản xuất kinh doanh; 3,1 triệu người cho biết họ bị cắt giảm giờ làm hoặc buộc phải nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên và 6,5 triệu lao động bị giảm thu nhập). Trước tình hình diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19 đã và đang tác động, ảnh hưởng lớn đến tình hình sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 68/NQ-CP về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19. Nghị quyết được ban hành nhằm mục đích góp phần phục hồi sản xuất, kinh doanh, giảm thiểu những tác động tiêu cực của đại dịch, ổn định sản xuất, kinh doanh, đảm bảo đời sống và an toàn cho người lao động.

Thời gian qua, chúng ta thấy, Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành từ Trung ương tới địa phương đang nỗ lực hết sức mình cùng với toàn dân tích cực phòng, chống đại dịch Covid-19. Để tăng cường hiệu quả hỗ trợ và đảm bảo quyền lợi cho người lao động, thiết nghĩ, thời gian tới, ngành Lao động, Thương binh, Xã hội và ngành Y tế cần có những đánh giá chi tiết hơn về hệ quả của Covid-19 đến người lao động; xây dựng dữ liệu thống kê, theo dõi về mức độ ảnh hưởng của dịch Covid-19 đến người lao động tại nơi làm việc. Ngoài ra, đồng thời kiến nghị xem xét việc cân nhắc đưa Covid-19 vào trong danh mục bệnh nghề nghiệp đối với một số ngành nghề có môi trường làm việc nguy hiểm và rủi ro cao như ngành Y tế, An ninh, Môi trường, An toàn, vệ sinh lao động với những chế độ chính sách phù hợp để giúp lao động những ngành này yên tâm làm việc và cống hiến.

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Người lao động Công ty TNHH xuất nhập khẩu Sung IL Vina tại Hòa Bình luôn đeo khẩu trang trong suốt quá trình làm việc

Cán bộ công đoàn vừa là nguồn tin chính xác, vừa kể câu chuyện xúc động trong đại dịch Cán bộ công đoàn vừa là nguồn tin chính xác, vừa kể câu chuyện xúc động trong đại dịch

Theo bà Vũ Thị Giáng Hương, Quyền Trưởng Ban Tuyên giáo Tổng LĐLĐ Việt Nam, để công tác thông tin, tuyên truyền trong bối cảnh ...

Nhiệm vụ cấp bách phòng chống Covid-19 trong các cấp công đoàn Nhiệm vụ cấp bách phòng chống Covid-19 trong các cấp công đoàn

Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn vừa ban hành công văn yêu cầu LĐLĐ các tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành Trung ương và tương ...

Khơi dậy tinh thần đoàn kết phòng, chống dịch Covid-19 trong điều kiện mới Khơi dậy tinh thần đoàn kết phòng, chống dịch Covid-19 trong điều kiện mới

Dịch bệnh Covid-19 tiếp tục lan rộng như cú đánh bồi vào cơ thể vốn đã ốm yếu của nhiều nền kinh tế. Trong lúc ...

Chia sẻ

Tin cùng chuyên mục

Xây dựng chương trình quản lý sức khỏe tinh thần của NLĐ theo ISO 45003:2021

Sức khỏe -

Xây dựng chương trình quản lý sức khỏe tinh thần của NLĐ theo ISO 45003:2021

Công tác quản lý an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tại nơi làm việc ngày càng được chú trọng và có nhiều công cụ hỗ trợ để đảm bảo môi trường làm việc tốt nhất, tập trung vào việc đánh giá rủi ro, gánh nặng lao động, cải thiện điều kiện lao động và trách nhiệm xã hội…

Thực hiện pháp luật về An toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp

Công đoàn Việt Nam -

Thực hiện pháp luật về An toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp

Việc đưa sản xuất trở lại hiện nay là điều rất cần thiết. Tuy nhiên, việc sản xuất chỉ được tiến hành khi đảm bảo đủ các điều kiện an toàn. Hơn bao giờ hết, người lao động (NLĐ) cần phải ý thức được việc tuân thủ các quy định về ATVSLĐ gắn với công tác phòng, chống dịch. Đây là điều có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với bản thân NLĐ và đối với toàn xã hội.

Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân viên Y tế trong phòng, chống dịch Covid-19

Sức khỏe -

Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân viên Y tế trong phòng, chống dịch Covid-19

Đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của nhân viên y tế (NVYT), nhất là sức khỏe tâm thần (SKTT) các NVYT nơi tuyến đầu. Ở ta chưa có nhiều nghiên cứu về vấn đề này, trong khi thế giới đã có những khảo sát ban đầu. Việc tìm hiểu kết quả những nghiên cứu này nhằm áp dụng chăm sóc SKTT cho NVYT trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết.

Tác động của dịch Covid-19 và giải pháp sau khi hết giãn cách xã hội

An toàn lao động -

Tác động của dịch Covid-19 và giải pháp sau khi hết giãn cách xã hội

Mặc dù Đảng, Nhà nước, các cơ quan ban, ngành, đoàn thể đã có nhiều chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng dịch Covid-19 nói chung và doanh nghiệp, công nhân lao động (CNLĐ) nói riêng, song với tình hình dịch Covid-19 hiện nay, nếu chúng ta không có các giải pháp đồng bộ ngay từ đầu, thì giải quyết việc làm, thu nhập của CNLĐ sau khi hết giãn cách xã hội là bài toán không dễ tìm lời giải.

Xây dựng và ứng dụng bài giảng E-learning để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn

Nghiên cứu - Trao đổi -

Xây dựng và ứng dụng bài giảng E-learning để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn

Để thực hiện Nghị quyết số 02/NQ-TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về Đổi mới tổ chức và hoạt động Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới, Ban Chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam đã ban hành Chương trình hành động số 01/CT-TLĐ ngày 20/7/2021.

Chăm lo phúc lợi xã hội về nhà ở cho công nhân, người lao động

Nghiên cứu - Trao đổi -

Chăm lo phúc lợi xã hội về nhà ở cho công nhân, người lao động

Ngày 12/6/2021, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về “Đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới”, trong đó, một trong những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu được xác định là: “Nhà nước, chính quyền các cấp có cơ chế huy động, bố trí nguồn lực tài chính thỏa đáng để nâng cao phúc lợi xã hội, chăm lo, giải quyết những vấn đề khó khăn, bức xúc của NLĐ, nhất là nhà ở, trường học, bệnh viện, nơi vui chơi, giải trí, xử lý các tình huống đột xuất ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập”; đây là sự cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, trong đó có vấn đề nhà ở cho CNLĐ mà Chính phủ cũng đã bước đầu thể chế hóa.

Đọc thêm

Bảo đảm an toàn cho các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch

Nghiên cứu - Trao đổi -

Bảo đảm an toàn cho các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch

Sự bùng phát nhanh chóng của đại dịch Covid-19 đã biến các nhân viên y tế (NVYT) trở thành lực lượng tuyến đầu trong cuộc chiến ngăn chặn đại dịch. Do tính chất nghề nghiệp, hàng triệu NVYT đã và đang phải mạo hiểm sức khỏe cũng như sự an toàn của bản thân vì sức khỏe của cộng đồng. Nhận diện những rủi ro và đưa ra các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn lao động (ATLĐ) và sức khỏe nghề nghiệp (SKNN) cho NVYT rất cần được ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Sự giúp đỡ kịp thời cho doanh nghiệp và người lao động

Nghiên cứu - Trao đổi -

Sự giúp đỡ kịp thời cho doanh nghiệp và người lao động

Ngày 24/8/2021, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã ban hành Quyết định số 3089/QĐ-TLĐ về hỗ trợ bữa ăn cho đoàn viên, người lao động thực hiện “3 tại chỗ” trên địa bàn các tỉnh, thành phố thực hiện giãn cách theo Chỉ thị 16/CT-TTg. Mức hỗ trợ là 1 triệu đồng/người và thời điểm thực hiện tính từ ngày 24/8/2021, thời điểm Quyết định có hiệu lực.

Lao động nữ làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và vai trò của công đoàn

Nghiên cứu - Trao đổi -

Lao động nữ làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và vai trò của công đoàn

Lao động nữ (LĐN) là nhóm lao động đặc thù, ngoài việc chịu điều chỉnh của pháp luật lao động như những NLĐ khác, quyền lợi của LĐN còn được điều chỉnh bởi các quy định riêng. LĐN làm việc tại các KCN, KCX có những đặc điểm riêng về điều kiện làm việc, nhu cầu chăm sóc sức khoẻ, ATVSLĐ, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi…

Hoạt động công đoàn khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới*

Nghiên cứu - Trao đổi -

Hoạt động công đoàn khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới*

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là một số FTA thế hệ mới, trong đó có các điều khoản về tôn trọng và thúc đẩy các tiêu chuẩn lao động (TCLĐ) cơ bản của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Những cam kết tại các văn bản pháp lý quốc tế này đặt ra nhu cầu cấp thiết về hoàn thiện pháp luật quốc gia tiệm cận xu hướng tiến bộ của thế giới để điều chỉnh hài hòa các quan hệ lao động.

Xem phiên bản di động