Thứ bảy 25/09/2021 10:40
npk-phu-my
banner-trai-xinh-gai-dep

Điểm mới về công nhân, công đoàn trong Dự thảo các văn kiện Đại hội XIII của Đảng

Nghiên cứu - Trao đổi - Nguyễn Đức Nhuận

Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập, rèn luyện Đảng ta, từ rất sớm đã có những chỉ dẫn về vai trò của tổ chức Công đoàn đối với công nhân. Vận dụng tư tưởng của Người, Đảng ta luôn chủ trương xây dựng giai cấp công nhân (GCCN) và phát triển tổ chức Công đoàn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Bối cảnh hiện nay và nhu cầu đổi mới lý luận công đoàn Một số quyền lợi về bảo hiểm người lao động được hưởng khi bị mất việc làm
5243 nhuan1
LĐLĐ tỉnh Nghệ An thăm hữu nghị Công đoàn tỉnh Geonggi, Hàn Quốc, nhằm tăng cường giao lưu đối ngoại, chia sẻ kinh nghiệm tổ chức, hoạt động công đoàn.

Thích ứng với điều kiện mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã xác định: “Quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển GCCN cả về số lượng và chất lượng; nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động của công nhân; bảo đảm việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc, nhà ở, các công trình phúc lợi phục vụ cho công nhân; sửa đổi, bổ sung các chính sách, pháp luật về tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp,... để bảo vệ quyền lợi, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của công nhân”.

Kế thừa quan điểm trên, Dự thảo các văn kiện Đại hội XIII của Đảng đưa ra chủ trương: “Phát triển GCCN cả về số lượng và chất lượng; nâng cao bản lĩnh, trình độ, kỹ năng nhằm thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp (CMCN) lần thứ tư; đổi mới tổ chức và hoạt động của công đoàn phù hợp bối cảnh, điều kiện mới”(1). Như vậy, chủ trương phát triển GCCN và tổ chức Công đoàn trong Dự thảo các văn kiện Đại hội XIII của Đảng vẫn “phát triển GCCN cả về số lượng và chất lượng; nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp”; nhưng đã bổ sung điểm mới rất quan trọng là phát triển GCCN “nhằm thích ứng với cuộc CMCN lần thứ tư; đổi mới tổ chức và hoạt động của công đoàn phù hợp bối cảnh, điều kiện mới”.

Cuộc CMCN lần thứ tư mở ra nhiều cơ hội đối với mỗi quốc gia, tổ chức và cá nhân; đang tác động ngày càng mạnh mẽ đến tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội đất nước. CMCN lần thứ tư có ảnh hưởng sâu sắc và toàn diện lên nền kinh tế của mọi quốc gia, từ sản xuất đến tiêu dùng, từ tổng thể đến cụ thể. Đồng thời, cũng tác động mạnh tới xã hội và từng người trong xã hội. Người dân có thể tương tác dễ dàng với sản xuất, các dịch vụ công; được tiếp cận tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ thuận tiện, thực hiện các giao dịch mọi lúc, mọi nơi rút ngắn thời gian và giảm đáng kể chi phí giao dịch nhờ các phương tiện thông minh và các phương thức giao tiếp hiện đại.

Quan điểm mới nói trên trong Dự thảo các văn kiện Đại hội XIII nhằm chỉ ra thách thức của cuộc CMCN lần thứ tư đặt ra đối với mỗi quốc gia, tổ chức và cá nhân. Bởi trong cuộc CMCN lần thứ tư, lao động giá rẻ không còn là lợi thế cạnh tranh của các quốc gia trên thế giới. Hàng loạt nghề nghiệp cũ mất đi, thị trường lao động quốc tế sẽ phân hóa mạnh giữa nhóm lao động có kỹ năng thấp và nhóm lao động có kỹ năng cao.

Cùng với đó, sự ra đời của trí tuệ nhân tạo làm giảm nhu cầu sử dụng lao động kỹ năng thấp. Đặc biệt, cuộc CMCN lần thứ tư ảnh hưởng rất lớn tới việc làm của công nhân trong các nhà máy, nếu như họ không được trang bị những kỹ năng mới thì sẽ bị sa thải, thất nghiệp. Do vậy, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao chuẩn bị cho CMCN lần thứ tư đã trở thành vấn đề cấp bách được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm, trong đó có Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định chủ thể xây dựng GCCN Việt Nam: “Xây dựng GCCN lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội…; trong đó, sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước có vai trò quyết định, công đoàn có vai trò quan trọng trực tiếp trong chăm lo xây dựng GCCN”(2).

Động lực để công đoàn phát triển

Điểm mới trong Dự thảo các văn kiện Đại hội XIII của Đảng nói trên cũng cho thấy, Công đoàn Việt Nam tuy là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn nhất của GCCN và người lao động (NLĐ) Việt Nam, là thành viên trong hệ thống chính trị, đại biểu cho lợi ích của GCCN, đội ngũ trí thức và những NLĐ; nhưng, hoạt động của công đoàn trong một số doanh nghiệp thực hiện các chức năng còn chậm, nhất là chức năng bảo vệ NLĐ; vì vậy, một số NLĐ thiếu tin tưởng và không muốn gia nhập công đoàn. Do đó, trong cơ chế mới của nền kinh tế, cần nhìn nhận tổ chức Công đoàn theo quan điểm mới, khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, những va chạm, xung đột phát sinh trong quan hệ xã hội giữa một bên là GCCN với một bên là giới chủ - người sử dụng lao động về đời sống, việc làm, tiền lương, trình độ, kinh nghiệm… ngày càng gay gắt thì yêu cầu mới đặt ra đối với công đoàn càng trở nên bức thiết.

Khi Việt Nam gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), với sự xuất hiện của tổ chức đại diện khác của NLĐ thì Công đoàn Việt Nam trở thành tổ chức bị ảnh hưởng trực tiếp nhiều nhất từ sự cạnh tranh của các tổ chức bảo vệ quyền lợi của NLĐ nhưng không trực thuộc Công đoàn Việt Nam.

Quan điểm mới nêu trên trong Dự thảo các văn kiện Đại hội XIII của Đảng đặt ra yêu cầu xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh để thực hiện tốt chức năng đại diện cho NLĐ, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ;… để Công đoàn Việt Nam thực sự trở thành trung tâm tập hợp, đoàn kết, giáo dục GCCN thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng. Đó cũng là biện pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với GCCN và tăng cường bản chất GCCN của Đảng. Xây dựng công đoàn vững mạnh là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và các tổ chức xã hội, trong đó sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố đóng vai trò quyết định.

0157 nhuan2
LĐLĐ quận 12, TP. HCM đại diện tập thể NLĐ tại Công ty TNHH Cad Network và Công ty TNHH Rakus Việt Nam (100% vốn Nhật Bản) ký kết thỏa ước lao động tập thể với chủ doanh nghiệp.

Trong thời gian tới, quá trình toàn cầu hóa sản xuất với sự phân công và hợp tác lao động diễn ra ngày càng sâu rộng giữa các nước trong khu vực và trên thế giới. Xây dựng GCCN, tổ chức Công đoàn trong điều kiện nước ta tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, những rào cản về không gian kinh tế, hàng hóa, dịch vụ, vốn, khoa học - công nghệ, thị trường lao động được gỡ bỏ thì sự cạnh tranh giữa các nước càng trở nên gay gắt và tác động của cuộc CMCN lần thứ tư với nhiều thuận lợi, nhưng cũng không ít khó khăn, thách thức; lực lượng lao động dịch chuyển nhiều hơn; số lượng doanh nghiệp nhà nước giảm, doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước phát triển đa dạng, lao động khu vực phi chính thức tăng. Tính tự nguyện gia nhập Công đoàn Việt Nam của NLĐ sẽ bộc lộ nhiều hơn khi có thêm các sự lựa chọn khác.

Do vậy, đòi hỏi phải phát huy cao nhất hiệu quả các chủ trương của Đảng, cơ chế, chính sách của Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ dành cho phát triển GCCN thích ứng với cuộc CMCN lần thứ tư, đổi mới tổ chức và hoạt động Công đoàn Việt Nam, tạo thành nguồn lực mới để Công đoàn Việt Nam phát triển phù hợp với bối cảnh, điều kiện mới, thực sự là tổ chức đại diện tốt nhất của NLĐ.

Chú thích:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2020), Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng (tài liệu sử dụng tại đại hội chi bộ, đảng bộ cơ sở), tr 31.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, 2016, tr 160.

Covid-19: Cập nhật thông tin mới nhất ngày 22/9 Covid-19: Cập nhật thông tin mới nhất ngày 22/9
Đôi tất của cha và vòng nguyệt quế của cô gái Đôi tất của cha và vòng nguyệt quế của cô gái
Người Người "thổi hồn" vào mặt nạ giấy bồi
Chia sẻ

Tin cùng chuyên mục

Bảo đảm an toàn cho các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch

Nghiên cứu - Trao đổi -

Bảo đảm an toàn cho các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch

Sự bùng phát nhanh chóng của đại dịch Covid-19 đã biến các nhân viên y tế (NVYT) trở thành lực lượng tuyến đầu trong cuộc chiến ngăn chặn đại dịch. Do tính chất nghề nghiệp, hàng triệu NVYT đã và đang phải mạo hiểm sức khỏe cũng như sự an toàn của bản thân vì sức khỏe của cộng đồng. Nhận diện những rủi ro và đưa ra các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn lao động (ATLĐ) và sức khỏe nghề nghiệp (SKNN) cho NVYT rất cần được ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Nghiên cứu - Trao đổi -

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã phân loại bệnh nghề nghiệp thành 29 nhóm với hàng trăm bệnh khác nhau. Còn ở Việt Nam, danh mục các loại bệnh nghề nghiệp do Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành sau khi lấy ý kiến của Tổng LĐLĐ Việt Nam và tổ chức đại diện người sử dụng lao động. Hiện ở Việt Nam mới có 34 bệnh nghề nghiệp được đưa vào danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm.

Sự giúp đỡ kịp thời cho doanh nghiệp và người lao động

Nghiên cứu - Trao đổi -

Sự giúp đỡ kịp thời cho doanh nghiệp và người lao động

Ngày 24/8/2021, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã ban hành Quyết định số 3089/QĐ-TLĐ về hỗ trợ bữa ăn cho đoàn viên, người lao động thực hiện “3 tại chỗ” trên địa bàn các tỉnh, thành phố thực hiện giãn cách theo Chỉ thị 16/CT-TTg. Mức hỗ trợ là 1 triệu đồng/người và thời điểm thực hiện tính từ ngày 24/8/2021, thời điểm Quyết định có hiệu lực.

Lao động nữ làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và vai trò của công đoàn

Nghiên cứu - Trao đổi -

Lao động nữ làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và vai trò của công đoàn

Lao động nữ (LĐN) là nhóm lao động đặc thù, ngoài việc chịu điều chỉnh của pháp luật lao động như những NLĐ khác, quyền lợi của LĐN còn được điều chỉnh bởi các quy định riêng. LĐN làm việc tại các KCN, KCX có những đặc điểm riêng về điều kiện làm việc, nhu cầu chăm sóc sức khoẻ, ATVSLĐ, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi…

Hoạt động công đoàn khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới*

Nghiên cứu - Trao đổi -

Hoạt động công đoàn khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới*

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là một số FTA thế hệ mới, trong đó có các điều khoản về tôn trọng và thúc đẩy các tiêu chuẩn lao động (TCLĐ) cơ bản của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Những cam kết tại các văn bản pháp lý quốc tế này đặt ra nhu cầu cấp thiết về hoàn thiện pháp luật quốc gia tiệm cận xu hướng tiến bộ của thế giới để điều chỉnh hài hòa các quan hệ lao động.

Mô hình phù hợp đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ

Nghiên cứu - Trao đổi -

Mô hình phù hợp đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tính đến thời điểm 31/12/2018, trong số 610.637 doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất kinh doanh trên cả nước, có tới 98,1% là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ (từ 100 lao động trở xuống). Riêng doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ (từ 10 lao động trở xuống) có 382.444 doanh nghiệp, chiếm 62,6% số doanh nghiệp cả nước.

Đọc thêm

Thực tiễn về đối thoại xã hội trong quan hệ lao động

Nghiên cứu - Trao đổi -

Thực tiễn về đối thoại xã hội trong quan hệ lao động

Đối thoại xã hội (ĐTXH) là con đường quan trọng để thúc đẩy việc thực hiện hiệu quả các nguyên tắc và quyền cơ bản trong lao động tại nơi làm việc.

Thực trạng tiền lương, thu nhập, đời sống của người lao động Việt Nam

Nghiên cứu - Trao đổi -

Thực trạng tiền lương, thu nhập, đời sống của người lao động Việt Nam

Tiền lương là điều kiện vật chất để NLĐ sống và hành động. Điều kiện vật chất ngày càng đầy đủ, dư dả sẽ càng giải phóng con người khỏi những lo toan thường nhật. Thị trường lao động ngày càng phát triển, đời sống con người ngày càng lụy vào tiền lương nhiều hơn, và do đó, người ta càng chăm chú tìm những cơ sở sản xuất kinh doanh (SXKD) có thể lo được các mức lương khả dĩ hơn.

Phát huy vai trò của công đoàn trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Nghiên cứu - Trao đổi -

Phát huy vai trò của công đoàn trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị Về đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới nêu rõ: “Xây dựng Công đoàn Việt Nam vững mạnh là góp phần quan trọng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân và bảo vệ chế độ XHCN”.

Xây dựng giai cấp công nhân, Công đoàn Việt Nam vững mạnh

Nghiên cứu - Trao đổi -

Xây dựng giai cấp công nhân, Công đoàn Việt Nam vững mạnh

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới khẳng định: “Xây dựng Công đoàn Việt Nam vững mạnh và xây dựng giai cấp công nhân (GCCN) Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới là trách nhiệm của Đảng, hệ thống chính trị và toàn xã hội”. Đây là quan điểm hàng đầu trong việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong bối cảnh mới, dựa trên cơ sở lý luận sâu sắc và cơ sở thực tiễn sinh động.

Những vấn đề đặt ra đối với tổ chức và hoạt động công đoàn

Nghiên cứu - Trao đổi -

Những vấn đề đặt ra đối với tổ chức và hoạt động công đoàn

92 năm ra đời và phát triển, tổ chức Công đoàn Việt Nam ngày càng khẳng định vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị và bảo vệ quyền lợi người lao động (NLĐ). Song, việc thực hiện các cam kết về lao động trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đang đặt ra nhiều thách thức trong tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam.

Xem phiên bản di động