Thứ năm 21/10/2021 10:20
banner-trai-xinh-gai-dep

GDNN trong bối cảnh Covid-19 - kinh nghiệm từ một số nước và gợi ý cho Việt Nam

Nghiên cứu - Trao đổi - ThS. Trần Thị Minh Quế - Trường Đại học Công đoàn

Cuộc khủng hoảng Covid-19 toàn cầu gây ra áp lực lớn và chưa từng có đối với các chính phủ và các cơ quan, doanh nghiệp ở tất cả các lĩnh vực. Hệ thống giáo dục nghề nghiệp (GDNN) cũng bị tác động nặng nề và gặp khó khăn không nhỏ trong việc dự đoán, thích ứng với một thị trường lao động thay đổi trong thời gian tới. Các quốc gia trên thế giới đã đề ra những cách ứng phó với khủng hoảng khi dịch bệnh diễn ra và đó có thể được xem là những bài học tham khảo cho phát triển GDNN ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
GDNN trong bối cảnh Covid-19 - kinh nghiệm từ một số nước và gợi ý cho Việt Nam
Trong bối cảnh dịch Covid-19, nhiều cơ sở đào tạo nghề đã tăng cường đào tạo trực tuyến. Nguồn: baodansinh.vn

Cách ứng phó của hệ thống GDNN của một số quốc gia

Hệ thống GDNN của các quốc gia đã triển khai một số cách thức ứng phó điển hình như sau:

Tăng cường sử dụng các nền tảng đào tạo trực tuyến (ĐTTT): Tất cả các quốc gia đang khuyến khích và hỗ trợ các trường nghề sử dụng ứng dụng ĐTTT nhằm đảm bảo tính liên tục trong đào tạo. Cả hai cách thức học trực tuyến đồng bộ hoặc không đồng bộ đều được sử dụng1. Mặc dù hình thức đào tạo từ xa không thể thay thế hoàn toàn việc đào tạo tại chỗ và hiệu quả của nó phụ thuộc vào từng lĩnh vực nhưng nó vẫn có thể giúp người học tiếp thu, lĩnh hội kiến thức. Ở Pháp, các khóa ĐTTT được cung cấp miễn phí trong thời gian ba tháng, bao gồm chương trình học chính ở các trường dạy nghề và các khóa đào tạo để nâng cao trình độ chuyên môn. Tại Hàn Quốc, một nền tảng đào tạo ảo - nền tảng Giáo dục đào tạo thông minh (STEP) được cung cấp nhằm cho phép các nhà cung cấp dịch vụ học tập tải lên nội dung khóa học của họ. Điều này đang được hỗ trợ thêm bởi các chính sách hỗ trợ tài chính và đảm bảo chất lượng.

Chấp nhận thời gian nghỉ học và kéo dài thời gian đào tạo: Khi không thể tổ chức ĐTTT, một số quốc gia phải chấp nhận phương án để cơ sở GDNN ngừng tổ chức hoạt động đào tạo và kéo dài thời gian đào tạo của học kỳ mà không dẫn đến bất kỳ khoản phí, khoản hoàn trả hoặc hình phạt nào khác cho cả người học và cơ sở GDNN. Ở Anh, những người học nghề buộc phải nghỉ việc học tập tại nơi làm việc hoặc không thể làm việc do các biện pháp phòng ngừa liên quan đến Covid-19. Việc đánh giá người học cũng phải tạm dừng. Các trường nghề ở Hàn Quốc cho phép việc kéo dài thời gian đào tạo hoặc tổ chức thời gian đào tạo linh hoạt. Ở Hà Lan, học sinh bậc học trung cấp nghề vẫn có thể được nhận vào học nghề ở các cấp cao hơn ở các trường cao đẳng ngay cả khi họ không thể hoàn thành một hoặc hai môn học hoặc hoàn thành vị trí làm việc do khủng hoảng. Người học được gia hạn theo mức độ đáp ứng các yêu cầu của các cơ sở GDNN và đạt được chứng chỉ trung cấp nghề của họ. Thời gian tuyển sinh và nhập học trung cấp nghề cũng được tạm hoãn.

GDNN trong bối cảnh Covid-19 - kinh nghiệm từ một số nước và gợi ý cho Việt Nam
Dịch Covid-19 ảnh hưởng nặng nề đến giáo dục đào tạo nói chung, GDNN nói riêng. Trong ảnh: Đào tạo nghề tin học cho học viên của xã Tiến Xuân (huyện Thạch Thất, Hà Nội). Nguồn: tuoitrethudo.com.vn

Hỗ trợ tiền lương cho việc duy trì sự tham gia của người học: Tại Úc, trong khuôn khổ ứng phó với Covid-19, chính phủ hỗ trợ khoảng 70.000 doanh nghiệp nhỏ giữ chân 117.000 người học nghề và thực tập sinh của họ thông qua trợ cấp lương mới2. Vương quốc Anh cũng có chương trình mang tên Duy trì việc làm trọng đại dịch Coronavirus, có chính sách để hỗ trợ hoạt động đào tạo nghề, bao gồm cả những NLĐ đã được đào tạo3. Scotland đã có các biện pháp hỗ trợ tài chính đối với những NSDLĐ nhận một người học việc dôi dư từ một chủ lao động khác. Mức ưu đãi cho các nhà tuyển dụng được áp dụng khác nhau với các lĩnh vực nghề nghiệp. Áo, Đức và Thụy Sĩ đã có các chương trình làm việc ngắn hạn để giúp các công ty hỗ trợ tài chính bù đắp cho khoản thu nhập của nhân viên bị mất do giảm giờ làm. Chương trình này thường không bao gồm những người học việc, nhưng do cuộc khủng hoảng Covid-19, biện pháp này đã được thực hiện với việc mở rộng đối tượng hơn tại một số nơi và trong những lĩnh vực nhất định.

Tận dụng hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp: Các quốc gia như Đan Mạch và Na Uy cung cấp các khóa đào tạo thay thế tại trường học trong các trường hợp học sinh cấp THPT không thể đảm bảo việc học nghề tại doanh nghiệp. Ở Phần Lan, Hà Lan và Thụy Điển, việc học nghề được triển khai xen kẽ giữa việc học tại nơi làm việc và học tại trường.

GDNN trong bối cảnh Covid-19 - kinh nghiệm từ một số nước và gợi ý cho Việt Nam
Người lao động thất nghiệp do dịch Covid - 19 nếu đi học nghề sẽ được hỗ trợ. Trong ảnh: Người lao động đến Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Đắk Lắk làm thủ tục đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp. Nguồn: baodaklak.vn

Linh hoạt trong đánh giá người học và trao bằng cấp: Trong các lĩnh vực thiếu hụt hoặc dự kiến sẽ thiếu hụt như lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe, một số quốc gia đang cấp giấy phép ngắn hạn, cấp tốc. Chẳng hạn, Canada đang tận dụng các chuyên gia y tế được đào tạo quốc tế không có giấy phép và những sinh viên tốt nghiệp trường y để tham gia phòng, chống Covid-19. Tại Hoa Kỳ, một số tiểu bang và trường học đang cho phép tốt nghiệp sớm đối với sinh viên y khoa và điều dưỡng tham gia làm việc trong bệnh viện. Các cơ sở GDNN ở các quốc gia đã tăng cường chia sẻ thông tin và giao tiếp với người học, nhà cung cấp và các đối tác xã hội. Trong bối cảnh Covid-19, Bộ Giáo dục Anh đã đưa ra hướng dẫn chi tiết đối với người học nghề, NSDLĐ, các cơ sở đào tạo, các tổ chức đánh giá và các tổ chức đảm bảo chất lượng bên ngoài4. Bộ này đã thiết lập Đường dây trợ giúp Coronavirus để đảm bảo người học nghề được thông báo về những thay đổi đối với các quy định.

Chú trọng đầu tư vào GDNN: Để giảm thiểu tình trạng thiếu hụt kỹ năng trong tương lai và giảm thiểu cú sốc của cuộc khủng hoảng, các quốc gia đang tập trung đầu tư vào đào tạo nghề. Tại Thụy Điển, thông qua gói khủng hoảng về việc làm và chuyển đổi, đã đưa ra kế hoạch tăng cường tài trợ và hỗ trợ thêm cho GDNN. Tại Hoa Kỳ, các khoản trợ cấp Sẵn sàng học nghề cho thanh niên (mức 42,5 triệu USD) đã được công bố trong quý II năm 2020, hỗ trợ việc tuyển sinh người học trong trường hoặc ngoài trường trong độ tuổi từ 16 đến 245.

GDNN trong bối cảnh Covid-19 - kinh nghiệm từ một số nước và gợi ý cho Việt Nam

Một lớp đào tạo nghề may cho lao động dân tộc thiểu số tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp-Giáo dục thường xuyên huyện Đak Đoa (Gia Lai). Ảnh: Đức Thụy

Một số gợi ý cho hệ thống GDNN Việt Nam

Mỗi quốc gia cần có chính sách để xây dựng hệ thống GDNN hiệu quả và linh hoạt hơn trong bối cảnh phải ứng phó với những khủng hoảng của đại dịch Covid-19. Hệ thống GDNN ở nước ta có thể tham khảo một số gợi ý sau đây:

Tăng cường tương tác với người sử dụng lao động và tổ chức công đoàn ở tất cả các cấp. Các cơ sở GDNN chủ động và thường xuyên phối hợp với bộ phận nhân sự của các doanh nghiệp để đánh giá nhu cầu đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, trên cơ sở đó để triển khai các hoạt động đào tạo phù hợp; thực hiện đa dạng các hình thức hợp tác với doanh nghiệp thông qua ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác. Nhà nước cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia hoạt động GDNN.

Nghiên cứu những thay đổi trong thị trường lao động, dự báo sớm những ảnh hưởng do khủng hoảng gây ra. Vấn đề chuyển đổi số trong nền kinh tế cần được chú trọng phân tích nhằm có những khẳng định chính xác, thiết thực. Cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa GDNN với thị trường lao động và sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi địa phương nói riêng và đất nước nói chung.

Cung cấp các hỗ trợ tài chính cho các hệ thống GDNN và người học để thực hiện đào tạo trong các lĩnh vực nghề nghiệp cần thúc đẩy trong tương lai gắn với sự phục hồi kinh tế hậu Covid-19. Rà soát, chỉnh sửa các chính sách và quy định liên quan đến GDNN, cấp các chứng chỉ, văn bằng để tạo cơ sở pháp lý trong đào tạo và cấp bằng.

Các cơ sở GDNN chú trọng hơn nữa trong việc phát triển các kỹ năng nền tảng như kỹ năng kỹ thuật số, kỹ năng cơ bản và giao tiếp xã hội của người học. Những kỹ năng này sẽ giúp các nền kinh tế phục hồi nhanh hơn sau khủng hoảng thông qua khả năng chuyển đổi công việc của NLĐ.

GDNN trong bối cảnh Covid-19 - kinh nghiệm từ một số nước và gợi ý cho Việt Nam
Cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa giáo dục nghề nghiệp với thị trường lao động và sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi địa phương nói riêng và đất nước nói chung. Trong ảnh: Gian hàng tư vấn trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội. Ảnh Đồng Ngọc.

Tóm lại, tác động của cuộc khủng hoảng Covid-19 đối với hệ thống GDNN là không hề nhỏ. Sự gián đoạn trong các hoạt động kinh tế xã hội và đào tạo của các nhà trường kéo theo nhiều hệ lụy mà hệ thống GDNN phải nỗ lực khắc phục. Những biến động của thị trường lao động trong thời gian tới cũng sẽ là áp lực đặt ra đối với các nhà trường, các cơ quan quản lý hữu quan. Do đó, việc tham khảo, đánh giá những kinh nghiệm từ các quốc gia tiên tiến là rất quan trọng; để từ đó, hệ thống GDNN nước ta có thể đưa ra được những chính sách kịp thời, hiệu quả để GDNN ứng phó được với cuộc khủng hoảng này.

Chú thích:

1 European Commission (2020), European Vocational Skills Week: Fight against COVID-19.

2 Australian Department of Education, Skills and Employment (2020), “Support for businesses to retain apprentices and trainees”.

3 HM Revenue & Customs (2020), Guidance: Check if you can claim for your employees’ wages through the Coronavirus Job Retention Scheme.

4 UK Department for Education (2020), Coronavirus (COVID-19): guidance for apprentices, employers, training providers, end-point assessment organisations and external quality assurance providers.

5 The U.S. Department of Labor’s Employment and Training Administration (2020), “U.S. Department of Labor announces availability of $42.5 million in youth apprenticeship grants”.

Tài liệu tham khảo:

  1. BCH Trung ương Đảng CSVN (2019), Kết luận số 51-KL/TW ngày 30/5/2019 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế.
  2. Viện Đào tạo nghề Liên bang cho tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức GIZ GmbH (2020), Báo cáo Đánh giá thực hiện chiến lược phát triển dạy nghề thời kỳ 2011-2020 và khuyến nghị cho việc xây dựng Chiến lược GDNN giai đoạn 2021-2030 của Việt Nam.
  3. Các website: gdnn.gov.vn; http://en.unesco.org; http://www.oecd.org; https://www.ilo.org.
Nhờ em gái chăm con, lên đường hỗ trợ TP.HCM chống dịch Nhờ em gái chăm con, lên đường hỗ trợ TP.HCM chống dịch

Chưa một lần rời xa con quá một ngày, thế nhưng khi nhận được lệnh lên đường chi viện cho TP.HCM, nữ điều dưỡng đã ...

Công nhân vệ sinh môi trường: Nụ cười trở lại khi công ty trả hết nợ lương Công nhân vệ sinh môi trường: Nụ cười trở lại khi công ty trả hết nợ lương

Hơn 4 tỷ đồng là số tiền mà Công ty CP Tập đoàn Nam Hà Nội trả cho các công nhân vệ sinh môi trường ...

Nữ công nhân F1 có 6 người nhà F0: “Đến bây giờ, nhà tôi vẫn nhìn nhau từ xa” Nữ công nhân F1 có 6 người nhà F0: “Đến bây giờ, nhà tôi vẫn nhìn nhau từ xa”

Ngay sau khi ổ dịch tại Công ty TNHH Hosiden Việt Nam bùng phát, chị Nguyễn Thị Nguyệt (khi đó là công nhân thuộc diện ...

Chia sẻ

Tin cùng chuyên mục

Xây dựng chương trình quản lý sức khỏe tinh thần của NLĐ theo ISO 45003:2021

Sức khỏe -

Xây dựng chương trình quản lý sức khỏe tinh thần của NLĐ theo ISO 45003:2021

Công tác quản lý an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tại nơi làm việc ngày càng được chú trọng và có nhiều công cụ hỗ trợ để đảm bảo môi trường làm việc tốt nhất, tập trung vào việc đánh giá rủi ro, gánh nặng lao động, cải thiện điều kiện lao động và trách nhiệm xã hội…

Thực hiện pháp luật về An toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp

Công đoàn Việt Nam -

Thực hiện pháp luật về An toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp

Việc đưa sản xuất trở lại hiện nay là điều rất cần thiết. Tuy nhiên, việc sản xuất chỉ được tiến hành khi đảm bảo đủ các điều kiện an toàn. Hơn bao giờ hết, người lao động (NLĐ) cần phải ý thức được việc tuân thủ các quy định về ATVSLĐ gắn với công tác phòng, chống dịch. Đây là điều có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với bản thân NLĐ và đối với toàn xã hội.

Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân viên Y tế trong phòng, chống dịch Covid-19

Sức khỏe -

Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân viên Y tế trong phòng, chống dịch Covid-19

Đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của nhân viên y tế (NVYT), nhất là sức khỏe tâm thần (SKTT) các NVYT nơi tuyến đầu. Ở ta chưa có nhiều nghiên cứu về vấn đề này, trong khi thế giới đã có những khảo sát ban đầu. Việc tìm hiểu kết quả những nghiên cứu này nhằm áp dụng chăm sóc SKTT cho NVYT trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết.

Tác động của dịch Covid-19 và giải pháp sau khi hết giãn cách xã hội

An toàn lao động -

Tác động của dịch Covid-19 và giải pháp sau khi hết giãn cách xã hội

Mặc dù Đảng, Nhà nước, các cơ quan ban, ngành, đoàn thể đã có nhiều chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng dịch Covid-19 nói chung và doanh nghiệp, công nhân lao động (CNLĐ) nói riêng, song với tình hình dịch Covid-19 hiện nay, nếu chúng ta không có các giải pháp đồng bộ ngay từ đầu, thì giải quyết việc làm, thu nhập của CNLĐ sau khi hết giãn cách xã hội là bài toán không dễ tìm lời giải.

Xây dựng và ứng dụng bài giảng E-learning để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn

Nghiên cứu - Trao đổi -

Xây dựng và ứng dụng bài giảng E-learning để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn

Để thực hiện Nghị quyết số 02/NQ-TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về Đổi mới tổ chức và hoạt động Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới, Ban Chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam đã ban hành Chương trình hành động số 01/CT-TLĐ ngày 20/7/2021.

Chăm lo phúc lợi xã hội về nhà ở cho công nhân, người lao động

Nghiên cứu - Trao đổi -

Chăm lo phúc lợi xã hội về nhà ở cho công nhân, người lao động

Ngày 12/6/2021, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về “Đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới”, trong đó, một trong những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu được xác định là: “Nhà nước, chính quyền các cấp có cơ chế huy động, bố trí nguồn lực tài chính thỏa đáng để nâng cao phúc lợi xã hội, chăm lo, giải quyết những vấn đề khó khăn, bức xúc của NLĐ, nhất là nhà ở, trường học, bệnh viện, nơi vui chơi, giải trí, xử lý các tình huống đột xuất ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập”; đây là sự cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, trong đó có vấn đề nhà ở cho CNLĐ mà Chính phủ cũng đã bước đầu thể chế hóa.

Đọc thêm

Bảo đảm an toàn cho các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch

Nghiên cứu - Trao đổi -

Bảo đảm an toàn cho các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch

Sự bùng phát nhanh chóng của đại dịch Covid-19 đã biến các nhân viên y tế (NVYT) trở thành lực lượng tuyến đầu trong cuộc chiến ngăn chặn đại dịch. Do tính chất nghề nghiệp, hàng triệu NVYT đã và đang phải mạo hiểm sức khỏe cũng như sự an toàn của bản thân vì sức khỏe của cộng đồng. Nhận diện những rủi ro và đưa ra các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn lao động (ATLĐ) và sức khỏe nghề nghiệp (SKNN) cho NVYT rất cần được ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Nghiên cứu - Trao đổi -

Covid-19 là một bệnh nghề nghiệp - Quan điểm và đề xuất

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã phân loại bệnh nghề nghiệp thành 29 nhóm với hàng trăm bệnh khác nhau. Còn ở Việt Nam, danh mục các loại bệnh nghề nghiệp do Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành sau khi lấy ý kiến của Tổng LĐLĐ Việt Nam và tổ chức đại diện người sử dụng lao động. Hiện ở Việt Nam mới có 34 bệnh nghề nghiệp được đưa vào danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm.

Sự giúp đỡ kịp thời cho doanh nghiệp và người lao động

Nghiên cứu - Trao đổi -

Sự giúp đỡ kịp thời cho doanh nghiệp và người lao động

Ngày 24/8/2021, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã ban hành Quyết định số 3089/QĐ-TLĐ về hỗ trợ bữa ăn cho đoàn viên, người lao động thực hiện “3 tại chỗ” trên địa bàn các tỉnh, thành phố thực hiện giãn cách theo Chỉ thị 16/CT-TTg. Mức hỗ trợ là 1 triệu đồng/người và thời điểm thực hiện tính từ ngày 24/8/2021, thời điểm Quyết định có hiệu lực.

Lao động nữ làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và vai trò của công đoàn

Nghiên cứu - Trao đổi -

Lao động nữ làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và vai trò của công đoàn

Lao động nữ (LĐN) là nhóm lao động đặc thù, ngoài việc chịu điều chỉnh của pháp luật lao động như những NLĐ khác, quyền lợi của LĐN còn được điều chỉnh bởi các quy định riêng. LĐN làm việc tại các KCN, KCX có những đặc điểm riêng về điều kiện làm việc, nhu cầu chăm sóc sức khoẻ, ATVSLĐ, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi…

Hoạt động công đoàn khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới*

Nghiên cứu - Trao đổi -

Hoạt động công đoàn khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới*

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là một số FTA thế hệ mới, trong đó có các điều khoản về tôn trọng và thúc đẩy các tiêu chuẩn lao động (TCLĐ) cơ bản của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Những cam kết tại các văn bản pháp lý quốc tế này đặt ra nhu cầu cấp thiết về hoàn thiện pháp luật quốc gia tiệm cận xu hướng tiến bộ của thế giới để điều chỉnh hài hòa các quan hệ lao động.

Xem phiên bản di động