Thứ hai 20/09/2021 03:33
npk-phu-my
banner-trai-xinh-gai-dep

Mô hình kiểu “nhà thầu độc lập” chưa chết nhưng có thể đang ở ngã rẽ

Hoạt động công đoàn - TS. Phạm Thị Thu Lan - Viện Công nhân và Công đoàn

Trong hơn một thập kỷ, Uber - hình ảnh thu nhỏ của chủ nghĩa ngoại lệ ở thung lũng Silicon - đã triển khai bộ máy vận động hành lang để bảo vệ mô hình kinh doanh “bóc lột” của mình bằng cách “phân loại sai” tình trạng việc làm của các tài xế. Phán quyết của Tòa án Tối cao ở London ngày 19/2/2021 làm thay đổi đáng kể vị thế của công ty này từ trước tới nay.
Mô hình kiểu “nhà thầu độc lập” chưa chết nhưng có thể đang ở ngã rẽ

Biểu tình phản đối Uber ở New Orleans (Mỹ). Nguồn: CNBC

Đòn giáng mạnh vào Uber

Tòa án Tối cao Vương quốc Anh đã nhất trí phán quyết một nhóm tài xế Uber là NLĐ chứ không phải là những người tự kinh doanh. Với phán quyết này, Tòa án Tối cao đã chấm dứt cuộc chiến pháp lý kéo dài 5 năm. Tư cách “NLĐ” theo luật của Anh là một hình thức tự làm, nhưng được đảm bảo các quyền cơ bản như lương tối thiểu, lương ngày nghỉ lễ và sự bảo vệ chống lại phân biệt đối xử. Điều quan trọng là, loại việc làm trung gian này cũng mở ra các quyền công đoàn cơ bản cho NLĐ. Điều này đã giáng một đòn mạnh vào mô hình việc làm hợp đồng “nhà thầu độc lập” của Uber.

Tòa án kết luận rằng không có ngôn ngữ hợp đồng nào mô tả tài xế là "nhà thầu độc lập" có thể làm xói mòn mục đích của luật việc làm, cụ thể là bảo vệ những NLĐ dễ bị tổn thương, những người có ít hoặc không có khả năng thương lượng đối với một bên có quyền lực kiểm soát công việc của họ. Tòa án cũng khẳng định luật việc làm ngăn cản người sử dụng lao động với một vị thế thương lượng mạnh hơn không được ký hợp đồng trái với các biện pháp bảo vệ này.

Uber bác bỏ tầm quan trọng của vụ kiện khi tuyên bố rằng phán quyết chỉ áp dụng với một “nhóm nhỏ tài xế” mặc dù có hàng ngàn tài xế khác đang chờ ngày ra tòa để có phán quyết. Tuy nhiên, trong vòng ba tuần, Uber nói rằng họ sẽ coi tất cả các tài xế ở Anh là NLĐ và trả cho họ mức lương tối thiểu quốc gia, lương hưu và lương ngày nghỉ lễ. Tuyên bố này của Uber cho thấy rõ ràng là họ không thực hiện theo đúng phán quyết. Tòa án tối cao đã phán quyết rằng tài xế phải được trả tiền cho toàn bộ thời gian họ đăng nhập vào ứng dụng Uber và sẵn sàng có thể đặt xe. Tuy nhiên, Uber chỉ trả tiền cho các tài xế khi họ đã chấp nhận một chuyến đi, nghĩa là bị mất khoảng 40% đến 50% thu nhập.

Mô hình kiểu “nhà thầu độc lập” chưa chết nhưng có thể đang ở ngã rẽ

London là một trong những thị trường quan trọng của Uber. Ảnh: EPA/EFE

Thách thức cuộc chơi đánh đổi giữa “linh hoạt” và “bảo đảm việc làm”

Tư cách NLĐ của tài xế Uber cho họ tiếp cận các quyền công đoàn, mở đường tham gia vào thương lượng tập thể. Đây là một thành công, xóa bỏ ác cảm của Uber đối với các tổ chức công đoàn độc lập. Các tài xế Uber giờ đây cũng có quyền được đại diện trong các khiếu nại và kỷ luật cũng như được bảo vệ theo luật định đối với việc tố cáo.

Quyết định của Tòa án Tối cao đã buộc Uber phải thay đổi mô hình kinh doanh tại Anh, nhưng điều này không phải là dễ dàng. Ở Mỹ, khi cơ quan lập pháp của Bang California thông qua Luật số 5 (AB-5) khiến việc “phân loại sai” NLĐ trở nên khó khăn hơn, Uber cùng với các nền tảng lao động kỹ thuật số khác đã chi tới 111 triệu đô la vận động thành công Dự luật 22 để đảo ngược dự luật AB-5.

Với Dự luật 22, những người tài xe kiếm được ít hơn nhiều so với theo Luật AB-5, đồng thời không thể tự xác lập mức lương như những NLĐ tự do thực sự. Dự luật 22 cũng đã cho phép các nền tảng chơi trò chơi hệ thống để từ chối NLĐ một phần lợi ích có sẵn theo chương trình.

Tại Pháp, sau khi Tòa án Tối cao ra phán quyết rằng tài xế Uber là nhân viên vào năm 2020, Uber đã không thay đổi cách của mình. Khi Tòa án bang Geneva tuyên bố UberEats là công ty tuyển dụng và phải thuê lái xe, Uber đã thành lập một công ty bên thứ ba để thuê lái xe, do đó đẩy ra ngoài các nghĩa vụ lao động của mình. Có một danh sách dài các ví dụ tương tự từ các khu vực pháp lý khác nhau về việc Uber đã phớt lờ các quy định và quyết định của tòa án.

Mô hình kiểu “nhà thầu độc lập” chưa chết nhưng có thể đang ở ngã rẽ
Các tài xế Uber, thành viên công đoàn lái xe và vận chuyển dựa trên ứng dụng (ADCU), ăn mừng khi nghe phán quyết của tòa án qua một máy tính bảng bên ngoài Tòa án Tối cao ở London ngày 19/2/2021.

Con đường phía trước

Có lẽ mối quan tâm nhất hiện nay là Uber sẽ sử dụng quyết định về tư cách “NLĐ” ở Anh như thế nào để vận động hành lang cho phân loại việc làm “loại thứ ba” bên ngoài nước Mỹ. Uber đã tuyên bố rằng tư cách “NLĐ” của Vương quốc Anh ủng hộ việc vận động cho mô hình “nhà thầu độc lập +”, tức là mô hình tự kinh doanh nhưng được các biện pháp bảo vệ xã hội hạn chế (mặc dù cách đây vài tuần, họ đã tuyên bố điều ngược lại). Uber cũng đang thúc đẩy các tiêu chuẩn kiểu Dự luật 22 của Mỹ ở châu Âu trước kế hoạch của Liên minh châu Âu nhằm cải thiện điều kiện làm việc trong kinh tế nền tảng.

Một mưu đồ khác của Uber là ủng hộ “thương lượng theo ngành”, trên thực tế không liên quan gì đến thương lượng tập thể ngành theo nghĩa chặt chẽ của thuật ngữ này. Theo mô hình của Uber, những NLĐ bị phân loại sai sẽ buộc phải thương lượng từ con số 0 để đạt được mức tối thiểu theo luật định. Hơn nữa, Uber đã cố tình im lặng về danh tính của đối tác thương lượng và phạm vi thương lượng. Uber bổ sung khái niệm thương lượng theo ngành cho các mục đích quan hệ công chúng trong khi các nền tảng khác như JustEat và Foodora đang đàm phán các thỏa thuận tập thể với các công đoàn độc lập.

Kiện tụng chiến lược sẽ luôn cần thiết và thật vui khi thấy các tuyên bố chống lại Uber ở Kenya, Nam Phi và New Zealand cùng những nơi khác. Thực tế vẫn là hơn 60% dân số có việc làm trên thế giới làm việc trong nền kinh tế phi chính thức và các hình thức việc làm phi tiêu chuẩn tiếp tục gia tăng. Liệu đã đến lúc thay đổi khuôn khổ quan hệ việc làm truyền thống? Phán quyết của Tòa án Tối cao tại Vương quốc Anh khẳng định xác lập mối quan hệ việc làm vẫn là phương tiện phù hợp để bảo vệ việc làm cho NLĐ đi kèm với việc công nhận tất cả NLĐ đều được hưởng các quyền cơ bản đã được thiết lập phổ quát.

Mô hình kiểu “nhà thầu độc lập” chưa chết nhưng có thể đang ở ngã rẽ
London là một trong những thị trường quan trọng của Uber. Ảnh: EPA/EFE

(Theo ITUC)

Công đoàn hỗ trợ tiền ăn cho lực lượng y tế chống dịch tại 19 tỉnh, thành phía Nam Công đoàn hỗ trợ tiền ăn cho lực lượng y tế chống dịch tại 19 tỉnh, thành phía Nam

Thường trực Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam quyết định hỗ trợ tiền ăn tăng cường dinh dưỡng cho lực lượng y tế đang ...

Công đoàn Y tế Việt Nam: Khẳng định vai trò của công đoàn trong Công đoàn Y tế Việt Nam: Khẳng định vai trò của công đoàn trong "cuộc chiến" chống dịch

“Thời gian qua, có thể nói Công đoàn ngành Y tế là công đoàn gặp nhiều khó khăn nhất trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19. ...

Nhu cầu và giải pháp phát triển công đoàn tại cơ sở y tế ngoài công lập Nhu cầu và giải pháp phát triển công đoàn tại cơ sở y tế ngoài công lập

Tính đến cuối năm 2018, cả nước ta có hơn 240 bệnh viện tư, hơn 35.000 phòng khám đa khoa, chuyên khoa tư nhân; 66.910 ...

Chia sẻ

Tin cùng chuyên mục

Mang niềm vui Tết Trung thu đến những trẻ em không may mắn

Hoạt động công đoàn -

Mang niềm vui Tết Trung thu đến những trẻ em không may mắn

Ngày 19/9, Công đoàn Khu CNC và các KCN Đà Nẵng phối hợp với Công đoàn Công ty TNHH Mabuchi Motor trao quà đến các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn, đau ốm, khuyết tật nhân dịp Tết Trung thu.

Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng kiện toàn bộ máy tổ chức

Hoạt động công đoàn -

Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng kiện toàn bộ máy tổ chức

Ông Lê Văn Đại, Trưởng Ban Tổ chức – Kiểm tra Liên đoàn Lao động thành phố trúng cử chức danh Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng khóa XVI.

Số người lao động thụ hưởng hỗ trợ từ Nghị quyết 68/NQ-CP đạt tỷ lệ 7%

Hoạt động công đoàn -

Số người lao động thụ hưởng hỗ trợ từ Nghị quyết 68/NQ-CP đạt tỷ lệ 7%

Theo báo cáo của các cấp công đoàn, tính đến ngày 11/9/2021, số người lao động được thụ hưởng chính sách từ Nghị quyết số 68/NQ-CP còn rất thấp. Mới có 1.163.017 đoàn viên, người lao động trong tổng số 16.200.000 người (chiếm tỷ lệ 7%) nhận được hỗ trợ.

“Chương trình “Thảo thơm cơm nhà” làm ấm lòng cán bộ, nhân viên y tế tuyến đầu”

Hoạt động công đoàn -

“Chương trình “Thảo thơm cơm nhà” làm ấm lòng cán bộ, nhân viên y tế tuyến đầu”

Ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Lễ ký kết chương trình “Thảo thơm cơm nhà” do Công đoàn Y tế Việt Nam, Tạp chí Lao động và Công đoàn và Tổng công ty Hàng không Việt Nam phối hợp tổ chức sáng 14/9.

Trao quà thực phẩm hỗ trợ bà con khó khăn do dịch bệnh Covid-19

Công đoàn Việt Nam -

Trao quà thực phẩm hỗ trợ bà con khó khăn do dịch bệnh Covid-19

Vừa qua, Ban lãnh đạo và Công đoàn Trung tâm Dịch vụ kỹ thuật 2 (TTDVKT2), Công ty Dịch vụ kỹ thuật Truyền tải điện đã đến UBND phường Hòa Thọ Tây, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng để trao 100 suất quà thực phẩm thiết yếu gồm gạo, trứng, mỳ ăn liền (trị giá 30 triệu đồng) cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.

Chia sẻ khó khăn với người lao động tạm nghỉ việc

Hoạt động công đoàn -

Chia sẻ khó khăn với người lao động tạm nghỉ việc

Gặp không ít khó khăn do ảnh hưởng của Covid-19, vậy nhưng, Công đoàn và Ban lãnh đạo Công ty TNHH Pi Vina Đà Nẵng vẫn dành sự quan tâm đặc biệt với những công nhân, người lao động của công ty phải tạm nghỉ việc để phòng chống dịch.

Đọc thêm

Công đoàn Hà Nội: Trao quà người lao động và lực lượng tham gia chống dịch

Công đoàn Việt Nam -

Công đoàn Hà Nội: Trao quà người lao động và lực lượng tham gia chống dịch

Ông Nguyễn Phi Thường, Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hà Nội đã đến thăm, tặng quà cho lực lượng tuyến đầu chống dịch và trao 1.000 “Túi An sinh Công đoàn” cho người lao động khó khăn trên địa bàn quận Ba Đình, sáng 9/9.

Vào “chảo lửa”, chúng em hi vọng dịch bệnh sớm được đẩy lùi!

Hoạt động công đoàn -

Vào “chảo lửa”, chúng em hi vọng dịch bệnh sớm được đẩy lùi!

Những bác sĩ nội trú trẻ của Đại học Y Hà Nội chi viện cho TP Hồ Chí Minh chống dịch đều có chung mong muốn dịch bệnh sớm được đẩy lùi, các nhân viên y tế an toàn trở về nhà.

LĐLĐ Đà Nẵng nhanh chóng hỗ trợ người lao động "3 tại chỗ"

Hoạt động công đoàn -

LĐLĐ Đà Nẵng nhanh chóng hỗ trợ người lao động "3 tại chỗ"

Trong thời gian qua, dịch bệnh Covid-19 bùng phát trở lại tại Đà Nẵng ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người lao động cũng như quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Với tinh thần đồng lòng sẻ chia, LĐLĐ thành phố Đà Nẵng đã triển khai nhanh việc hỗ trợ bữa ăn cho người lao động “3 tại chỗ”.

3.950 tỷ đồng hỗ trợ lực lượng tuyến đầu, đoàn viên, người lao động

Hoạt động công đoàn -

3.950 tỷ đồng hỗ trợ lực lượng tuyến đầu, đoàn viên, người lao động

Hội nghị Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam lần thứ 22 đã đánh giá toàn diện về các chính sách hỗ trợ đoàn viên, người lao động khó khăn do làn sóng dịch bệnh Covid-19 lần thứ tư do Tổng LĐLĐ Việt Nam ban hành.

Chủ tịch LĐLĐ TP Hà Nội trao hỗ trợ người lao động và lực lượng tuyến đầu chống dịch

Hoạt động công đoàn -

Chủ tịch LĐLĐ TP Hà Nội trao hỗ trợ người lao động và lực lượng tuyến đầu chống dịch

Sáng 4/9, ông Nguyễn Phi Thường, Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hà Nội đã đến thăm, động viên và tặng quà cho lực lượng tham gia tuyến đầu chống dịch; trao 1.000 “Túi An sinh Công đoàn” cho người lao động bị ảnh hưởng bởi dịch trên địa bàn quận Cầu Giấy.

Xem phiên bản di động