Thay đổi tay nghề để cạnh tranh với tự động hoá

Theo tính toán hiện nay, mỗi robot đời mới có năng suất lao động gấp 1,6 lần một người. Trong bối cảnh hàng loạt dây chuyền tự động hoá đang được xây dựng và phát triển, hàng triệu con robot với ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang được sản xuất và đưa vào cuộc sống, liệu con người có bị thất nghiệp khi mà mọi thứ đều trở thành tự động?

Gần nửa thế kỷ qua, Việt Nam liên tục xây dựng và đổi mới chính sách nhằm nâng cao nguồn nhân lực để đáp ứng quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Theo đó, quá trình hiện đại hoá nguồn nhân lực cũng trở thành nhiệm vụ, mục tiêu quan trọng của Đảng và Nhà nước.

Hàng loạt quy trình sản xuất và dây chuyền công nghệ hiện đại được nhập từ nước ngoài về để phát triển đất nước cũng cần một lực lượng lao động có đủ trình độ để vận hành. Thực tế, trong vài thập kỷ gần đây, nguồn nhân lực của Việt Nam không ngừng được nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu hiện đại hoá và hội nhập quốc tế của đất nước.

Nhưng tốc độ tự động hoá cũng kéo theo những tác động không mong muốn, có thể khiến nhiều người rơi vào cảnh thất nghiệp do không cạnh tranh được với các dây chuyền tự động hoá cũng như các robot thông minh. Điều này đã được các nhà kinh tế học và nhiều tổ chức nghiên cứu trên thế giới cảnh báo trong những năm gần đây.

Thay đổi tay nghề để cạnh tranh với tự động hoá

Công nhân dán nhãn trong một công ty sản xuất bo mạch điện tử - Ảnh: Ý Yên

Nhà cung cấp dịch vụ phân tích Oxford Economics dự đoán, cứ mỗi robot công nghiệp mới ra đời có thể thay thế cho 1,6 nhân lực trong lĩnh vực sản xuất. Còn Công ty Tư vấn doanh nghiệp McKinsey dự báo, đến năm 2030 sẽ có khoảng 800 triệu lao động bị mất việc làm do quá trình tự động hóa mang lại.

Báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới về tương lai việc làm trên cơ sở khảo sát thực tế tại 26 quốc gia công nghiệp trên thế giới đã đưa ra dự báo đến năm 2025 sẽ có 97 triệu việc làm mới đồng thời mất đi 85 triệu việc làm cũ. Một nửa số công nhân lao động cần phải được đào tạo lại dưới một hình thức nào đó. 94% các nhà quản lý được phỏng vấn đều cho rằng công nhân lao động của họ cần học tập để có những khả năng mới.

(Video: Bloomberg)

Thay đổi tay nghề để cạnh tranh với tự động hoá

Công nhân lắp ráp xe máy tại Công ty TNHH Piaggio Việt Nam, KCN Bình Xuyên, Vĩnh Phúc - Ảnh: Ý Yên

Điều đó cho thấy, những người lao động đang rơi vào tình thế phải cạnh tranh gay gắt về việc làm với tự động hoá. Trong quá trình chuyển biến cơ cấu kinh tế, phát triển đất nước theo hướng hiện đại hoá, Việt Nam cũng không nằm ngoại lệ.

Theo thống kê mới nhất, Việt Nam có đến 76,9% lao động không có chuyên môn kỹ thuật. Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) năm 2019 từng dự báo, trong 10 năm tới, Việt Nam đối mặt với sự thay thế lao động khi ứng dụng công nghệ số, có tới 70% số việc làm ở mức rủi ro cao (xác suất bị thay thế trên 70%). Trong đó, lao động ngành Nông, Lâm và Thủy sản bị máy móc, rô bốt thay thế là 83,3%; ngành Công nghiệp chế biến, chế tạo... bị thay thế là 74,4%; ngành Bán buôn, bán lẻ 84,1%; ngành Dệt May là 83% và ngành Điện tử là 75%. Đây là những ngành, nghề đang tạo ra rất nhiều công ăn việc làm và góp phần cho tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam.

Thay đổi tay nghề để cạnh tranh với tự động hoá

Công nhân Công ty Cổ phần Kim khí Thăng Long làm việc tại xưởng sản xuất - Ảnh: Ý Yên

Thiết nghĩ, những lao động, đặc biệt là lao động trẻ cần có những chiến lược đổi mới, nâng cao tay nghề cũng như lựa chọn ngành nghề hợp lý để cạnh tranh với quá trình tự động hoá. Tuy nhiên, sự thay đổi đó cần những yếu tố nào mới là vấn đề quan trọng.

Simon Janssen, nhà kinh tế làm việc tại Viện Nghiên cứu thị trường lao động và Nghiên cứu nghề, một chuyên gia nghiên cứu về tác động của biến đổi công nghệ đến phát triển thị trường lao động đã khẳng định rằng người lao động phải “học cái robot không làm được”. Ông cũng cho rằng, để phát triển thì “phải tiếp tục mở mang kiến thức, nếu không bạn sẽ nhanh chóng bị rớt lại”.

Thay đổi tay nghề để cạnh tranh với tự động hoá

Công nhân Công ty TNHH Điện tử Canon Việt Nam (Hưng Yên) - Ảnh: Ý Yên

Như vậy, người lao động cần nhìn nhận, đánh giá đúng nguồn vốn nhân lực của bản thân nhằm làm cơ sở để hoạch định sự phát triển cũng như mở mang, đổi mới kiến thức, tay nghề để tìm kiếm việc làm.

Bên cạnh đó, người lao động có thể xem xét ngành nghề, lĩnh vực nào khó tự động hoá hay không thể, không nên tự động hoá để tìm định hướng phát triển tay nghề của mình cho hợp lý. Trong cơ cấu nghề nghiệp, thường thì các ngành Thủ công nghiệp truyền thống, mỹ nghệ, giáo dục, chăm sóc sức khoẻ trực tiếp,... là những ngành khó có thể tự động hoá theo nghĩa thay thế cho con người. Dù một số nước tân tiến có phát triển những loại robot thông minh có thể làm được nhiều việc thay con người nhưng về cơ bản thì trình độ tay nghề của con người vẫn là nhân tố quyết định.

Bên cạnh đó, người lao động cũng cần thiết phải mở mang kiến thức nền tảng và kỹ năng xã hội bởi theo các chuyên gia kinh tế, các yếu tố này giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của mỗi cá nhân.

Bài viết: Trang Tuệ

Ảnh: Ý Yên

Lao động tự do chật vật mưu sinh khi giãn cách xã hội Lao động tự do chật vật mưu sinh khi giãn cách xã hội

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, TP HCM vẫn tiếp tục áp dụng Chỉ thị 10 từ ngày 29/6/2021 và không nêu cụ ...

Không phải nhà nào cũng đủ điều kiện để F1 cách ly tại nhà Không phải nhà nào cũng đủ điều kiện để F1 cách ly tại nhà

Cách ly tại nhà đối với các trường hợp F1 được đánh giá là một biện pháp cần thiết nhằm giảm tải áp lực cho ...

Cảng cá lớn nhất Đà Nẵng tạm dừng hoạt động do liên quan đến ca Covid-19 tại Quảng Ngãi Cảng cá lớn nhất Đà Nẵng tạm dừng hoạt động do liên quan đến ca Covid-19 tại Quảng Ngãi

Cảng cá Thọ Quang (Sơn Trà, Đà Nẵng) phải tạm dừng hoạt động, tiến hành xét nghiệm tiểu thương và ngư dân trong đêm do ...