Trung Quốc yêu cầu người lao động không về quê ăn Tết Nguyên đán

TRUNG QUỐC YÊU CẦU NGƯỜI LAO ĐỘNG KHÔNG VỀ QUÊ ĂN TẾT NGUYÊN ĐÁN

Đứng trước nguy cơ dịch Covid-19 bùng phát, chính quyền địa phương và các nhà máy của Trung Quốc đang đưa ra một loạt các biện pháp khuyến khích nhằm thuyết phục người lao động tại các thành phố lớn không về quê nghỉ Tết Nguyên đán năm nay.

Trả lương cao giữ chân công nhân

Vào dịp cận Tết Nguyên Đán như thế này, thế giới thường chứng kiến “cuộc di dân” lớn nhất trong lịch sử khi ​​phần lớn trong số 280 triệu lao động nhập cư (người lao động nhập cư có thể hiểu là người lao động ở nông thôn lên thành phố làm ăn sinh sống) của Trung Quốc, cũng như hàng triệu lao động văn phòng sống xa nhà trở về thăm gia đình.

Tuy nhiên, dữ liệu mới nhất công bố ngày 14/01/2021 của Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc cho thấy nước này đã ghi nhận 138 ca mắc Covid-19 mới, cao hơn 115 ca mới của ngày trước đó và là mức tăng cao nhất kể từ ngày 5/3/2020. Sự lây lan nhanh chóng của virus đã làm mắc kẹt nhiều công nhân trong thành phố của họ bởi lo ngại cuộc “di dân” dịp Tết sẽ làm virus có cơ hội gieo rắc không kiểm soát được tại đất nước rộng lớn này. Ngày 15/01/2021, Trung Quốc cho biết số ca nhiễm Covid-19 mới hàng ngày tăng mạnh nhất trong hơn 10 tháng khi số ca nhiễm ở tỉnh Hắc Long Giang, phía Đông Bắc Trung Quốc tăng gần gấp ba lần và có tới 28 triệu người đã được kiểm dịch tại nhà ở các tỉnh phía Bắc.

Sân ga Thạch Gia Trang trống trơn sau khi hành khách bị cấm vào ga do sự bùng phát của virus.

Trung Quốc yêu cầu người lao động không về quê ăn Tết Nguyên đán

Các nhà máy ở một số thành phố như Thạch Gia Trang tiếp tục bị ảnh hưởng nặng nề, đình trệ do dịch bệnh. Song, nhìn chung, nền kinh tế Trung Quốc vẫn hồi phục mạnh mẽ. Vì vậy, các công ty hứa hẹn trả nhiều tiền hơn cho những người làm việc trong kỳ nghỉ Tết. Chính quyền địa phương, các công ty đang khuyến khích công nhân ở lại không về quê, làm việc qua Tết Nguyên đán. Nhiều tỉnh khác ở Trung Quốc cũng yêu cầu công nhân ở lại làm việc với lý do “tầm quan trọng của việc kiểm soát dịch bệnh” và “đảm bảo sự ổn định của chuỗi cung ứng, công nghiệp”.

Chính quyền, các doanh nghiệp nhiều nơi đưa ra các ưu đãi bao gồm: Trả thêm tiền, làm việc có thưởng, tổ chức các hoạt động giải trí, tiệc đêm giao thừa miễn phí và sắp xếp kỳ nghỉ độc đáo về sau… Bước đầu, các chính sách này đã tỏ ra hiệu quả, nhu cầu về lao động trong một số ngành dịp Tết đã cao. Sự phục hồi sản xuất của Trung Quốc, được thúc đẩy một phần bởi nhu cầu từ người tiêu dùng nước ngoài bị hạn chế bởi Covid-19, đã tăng vọt so với kỳ vọng trong năm nay. Các nhà máy đang vật lộn để lấp đầy sự thiếu hụt công nhân lao động.

Thông báo từ chính quyền Ninh Ba, một cảng và trung tâm công nghiệp ở tỉnh Chiết Giang cho biết, việc ngừng sản xuất trong dịp Tết Nguyên đán trong bối cảnh nhu cầu nước ngoài tăng cao có thể “khiến các công ty thiệt hại lớn”.

Nhiều người ở lại, nhiều người tìm cách trở về

Mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức bao nhiêu công nhân ở lại làm việc trong dịp Tết năm nay, nhưng các nhà lập kế hoạch của Trung Quốc cho biết họ dự kiến ​​du lịch nghỉ lễ “thấp hơn rõ rệt” so với bình thường. Tỉnh Giang Tây, miền Nam nước này có nguồn lao động nhập cư lớn, ​​tỷ lệ công nhân về quê ăn Tết năm 2019 là khoảng 60%. Nhưng năm nay, một công ty hóa chất ở Chiết Giang cho biết, có tới 85% công nhân của họ có kế hoạch ở lại không về Tết, do bị thu hút bởi mức lương gấp đôi theo giờ và phần thưởng thêm 500 NDT (tương đương 77 USD) cho việc tham dự toàn thời gian trong thời gian Tết Nguyên đán.

Wang Zhishen, công nhân làm việc tại một nhà máy container ở Đông Hoản, một trung tâm xuất khẩu, cho biết anh có thể sẽ ở lại nếu nhà máy của anh vẫn mở, mặc dù đã mua vé tàu về nhà ở tỉnh Cam Túc, cách đó 2.000 km. “Nếu bạn không may bị nhiễm bệnh trên đường trở về nhà thì sao? Sau đó cả gia đình bạn có thể bị ốm”, Zhishen nói.

Trung Quốc yêu cầu người lao động không về quê ăn Tết Nguyên đán

Một du khách mang đồ đạc của mình tại một nhà ga ở Bắc Kinh. Ảnh REUTERS.

Nhưng không phải ai cũng nghĩ như Zhishen. Một người đàn ông nhập cư 64 tuổi họ Wang đưa cả gia đình theo nói với phóng viên tại ga xe lửa Bắc Kinh, ông ta làm công nhân xây dựng ở thủ đô, đang nhanh chóng trở về làng của mình ở phía Đông tỉnh Sơn Đông: “Không có cách nào khác. Chúng tôi phải về quê trước khi nơi đây có thể bị phong tỏa”. Phóng viên đã chứng kiến tàu đưa ông ta và gia đình rời Bắc Kinh.

Rất nhiều công nhân nhà máy cho biết, họ sẵn sàng ở lại làm việc nếu nhà máy mở cửa dịp Tết vì lo ngại rủi ro nhiễm bệnh trên đường di chuyển và lây lan cho những người trong gia đình. Tuy nhiên, cũng có nhiều người khác vội vã rời đi, trở về quê nhà trước khi các tỉnh, thành phố nơi họ làm việc có nguy cơ phong tỏa.

Nhất cử lưỡng tiện?

Tháng 8 năm ngoái, Liên đoàn Công đoàn toàn Trung Quốc (ACFTU) cho biết, chỉ riêng trong lĩnh vực giao hàng, đã có tới 6,5 triệu công nhân tham gia công đoàn kể từ năm 2018. Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến cho rằng, ACFTU đã làm rất ít để cải thiện khả năng của người lao động, giúp họ giành được sự đối xử tốt hơn từ các công ty. Nghiệp đoàn chỉ cung cấp đào tạo kỹ năng, trợ giúp pháp lý và một số phúc lợi y tế. Đối với việc công nhân ở lại các thành phố hay không về quê dịp Tết Nguyên đán, công đoàn có rất ít tiếng nói.

Li Qiang, người sáng lập China Labour Watch, một tổ chức theo dõi quyền của người lao động cho biết, các công đoàn cần phải trở nên hiệu quả hơn, nếu không luật lao động không thể được thực thi. Theo Luật Lao động của Trung Quốc, công nhân và người lao động không được làm việc quá 8 giờ một ngày, hoặc trung bình 44 giờ một tuần. “Tổng số giờ làm thêm không quá 36 giờ trong một tháng và chỉ được thực hiện sau khi đã tham khảo ý kiến ​​của công đoàn và người lao động. Do đó, nhu cầu làm thêm liên tục trong những ngày Tết của cả người lao động và doanh nghiệp là sự khó xử của công đoàn”, Li nói.

Trung Quốc yêu cầu người lao động không về quê ăn Tết Nguyên đán

Xe buýt đang đậu tại một bãi đậu xe ở Thạch Gia Trang, sau khi giao thông công cộng trong thành phố bị tạm dừng vì Covid-19. Ảnh REUTERS

Mặc dù Luật Lao động đã ban hành, nhưng chúng hiếm khi được thực thi vì nhân viên thường làm việc quá sức để kiếm tiền thưởng hoặc để kiếm sống. Sự khó xử của công đoàn ở chỗ, thực tế người lao động vẫn làm thêm giờ, tăng ca vô tội vạ; song công đoàn không thể ủng hộ - vì sẽ trái luật - nhưng cũng không thể phê phán - vì trái nguyện vọng của người lao động và không thực tế. Li lưu ý: “Nhân viên không làm thêm giờ không thể tồn tại trong công nghệ hoặc công việc cổ cồn trắng (White-collar worker). Mọi người đều đang làm thêm giờ. Nếu họ không làm thêm giờ, họ sẽ bị chấm dứt hợp đồng. Vậy thì làm thêm ngày Tết Nguyên đán có thể là một giải pháp “nhất cử lưỡng tiện”.

Trung Quốc yêu cầu người lao động không về quê ăn Tết Nguyên đán
Ảnh minh họa.

Bài viết: Trần Tố Hảo

Viện Công nhân và Công đoàn

"Chuyến xe Công đoàn" kết nối những bữa cơm Tết đoàn viên "Chuyến xe Công đoàn" kết nối những bữa cơm Tết đoàn viên

“Cảm xúc của mình lúc này lẫn lộn lắm, hồi hộp, mong chờ. Cả đêm mình không ngủ được, chỉ đợi trời sáng nhanh để ...

Đà Nẵng: Đưa 3.000 công nhân về quê đón Tết sum vầy Đà Nẵng: Đưa 3.000 công nhân về quê đón Tết sum vầy

Sáng 7/2, tại Công viên trước Trung tâm hành chính quận Liên Chiểu, gần 1.000 công nhân, viên chức, lao động đang làm việc tại ...

Người hùng Chí Linh Người hùng Chí Linh

Họ không mang áo choàng. Họ không phải là những người thường trực canh giữ bình yên xã hội. Nhưng khi cộng đồng cần, ...