Thứ tư 03/06/2020 06:17

Vượt qua nỗi lo trầm cảm và cách để trở lại "trạng thái bình thường mới" hậu Covid-19

Thuốc và sức khỏe - Lê Nguyên Phương

Sức khỏe tinh thần là một vấn đề cần được quan tâm đối với nhiều người trước bối cảnh đại dịch Covid-19 đã và đang ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực trong cuộc sống. Đặc biệt, hậu Covid-19, làm sao để vượt qua trầm cảm và trở lại với "trạng thái bình thường mới", cũng là điều cần được chú trọng.
vuot qua noi lo tram cam va cach de tro lai trang thai binh thuong moi hau covid 19
Covid-19 ảnh hưởng tới cả sức khỏe tinh thần của nhiều người. 

Đại dịch Covid-19 thế là đã ở cùng chúng ta tròn 4 tháng. Ngoài những ảnh hưởng sức khỏe của mỗi cá nhân, có một tác động tiêu cực của trận đại dịch này chúng ta cần quan tâm và giải quyết vì nó đã tấn công chúng ta một cách thầm lặng nhưng không kém phần trực tiếp. Trong cuộc khủng hoảng hiện nay với những biện pháp giãn cách và cách ly xã hội, với một tương lai bất định về nền kinh tế nói chung và thu nhập của mỗi cá nhân nói riêng, tác động tiêu cực chúng ta cần quan tâm là vấn đề sức khỏe tinh thần.  

Trong một nghiên cứu mới đây đăng trên tờ Lancet Psychiatry, 25 nhà nghiên cứu tâm lý và tâm thần liên quốc gia Anh, Mỹ, Úc, và dẫn đầu bởi GS của Thụy Điển Emily Holmes đã lên tiếng báo động về “một nhu cầu khẩn thiết về việc nghiên cứu những giải pháp để giảm thiểu những hậu quả về sức khỏe tinh thần cho những nhóm nguy cơ vì những vấn đề đại dịch, và về ảnh hưởng của việc tiêu thụ những thông tin lập đi lập lại từ truyền thông và những tin nhắn y tế liên quan đến Covid-19.” 

Theo các nghiên cứu, nhóm nguy cơ cao về sức khỏe tinh thần trong tình huống như thế này cụ thể là những nhóm bị ảnh hưởng  bới các yếu tố giới hạn khả năng thích ứng nhanh chóng với tình huống nguy cấp, chẳng hạn đối với cá gia đình có thu nhập thấp hay người độc thân sống trong những không gian chật hẹp. 

Về các lý do khiến cho vấn đề sức khỏe tâm thần trở nên trầm trọng hơn trong mùa đại dịch, nhà nghiên cứu Hao Yao tại Đại Học Havard và hai GS đồng nghiệp ở Trung Quốc đã đưa ra 4 lý do chính, đặc biệt ảnh hưởng đến hơn 170 triệu người bệnh tâm thần tại Trung Quốc. 

Thứ nhất, các rối loạn tâm thần khiến cho người bệnh dễ bị lây nhiễm các chứng thể lý hơn. Thứ hai, các bệnh nhân tâm thần sẽ khó được cung cấp dịch vụ y tế khi lây nhiễm virus Covid-19 hơn người khác vì những thành kiến và kỳ thị của các cơ quan y tế về họ. Thứ ba, đại dịch khiến cho các bệnh nhân tâm thần bị lo âu, sợ hãi, căng thẳng, và trầm cảm hơn vì đặc tính cảm xúc của họ, và điều này lại làm cho các chứng rối loạn của họ trở nên trầm trọng hơn. Và cuối cùng, vì các chỉ thị cách ly, việc thăm khám và nhận thuốc của nhiều bệnh nhân tâm thần đang điều trị ngoại trú sẽ bị gián đoạn khiến cho bệnh trạng của họ có nguy cơ nặng hơn. 

Covid-19 và nỗi lo trầm cảm

vuot qua noi lo tram cam va cach de tro lai trang thai binh thuong moi hau covid 19
Buồn bã, lo lắng... là các biểu hiện rối loạn cảm xúc mà không ít người gặp phải trong mùa dịch Covid-19.

Chẳng hạn, đối với chứng rối loạn trầm cảm, một rối loạn khá phổ biến tại Việt Nam. Trong khi tỉ lệ trầm cảm trên thế giới chỉ chiếm khoảng 3.7% theo nguồn từ Đại Học Oxford thì theo WHO, tỉ lệ trầm cảm tại Việt Nam chiếm đến 5.73% dân số và tỉ lệ tự sát vào năm 2015 là 5.87 trên 100.000 dân. Mặc dù các yếu tố di truyền khiến chúng ta dễ bị rối loạn trầm cảm, nhưng chứng này cũng bị những yếu tố căng thẳng trong môi trường tác động. 

Các yếu tố môi trường đặc thù của thời Covid-19 chắc hẳn sẽ là tác nhân độc nhất vô nhị làm trầm trọng thêm những thành phần cảm xúc của trầm cảm như buồn bã, bức rứt, trống trải, và kiệt sức. Những rối loạn cảm xúc này đến lượt sẽ ảnh hưởng đến rối loạn hành vi như ngủ nghỉ, ăn uống hay các rối loạn về trí năng như khả năng ghi nhớ, chú tâm, tư duy, phân tích và giải quyết vấn đề,… Thậm chí hệ miễn nhiễm của cá nhân trầm cảm cũng sẽ bị rối loạn khiến họ dễ bị mắc các chứng nhiễm trùng, triệu chứng của các chứng bệnh mãn tính sẽ trầm trọng hơn. 

Khi cuộc sống trở nên bất định trong suốt thời gian đại dịch bởi các nguồn lây nhiễm không dễ dàng xác định, tin tức về bệnh hoạn và chết chóc, và cả những mất mát và phản ứng tiếc thương sẽ dễ dàng khiến chúng ta căng thẳng và sự căng thẳng này lại dẫn chúng ta đến trầm cảm.

Một số nguyên nhân gây căng thẳng khác còn có tình trạng tài chính. Thất nghiệp hay thất thu đã xảy ra cho không cả công nhân, viên chức mà còn cả những người kinh doanh hay làm nghề độc lập trong giai đoạn này. Các nghiên cứu sức khỏe tâm thần trong các kỳ suy thoái kinh tế trước đây trên thế giới cho thấy tình trạng thất nghiệp và bất ổn về tài chính đã là các yếu tố tác động gia tăng tỉ lệ trầm cảm và tự sát, đặc biệt ở thành phần có thu nhập giới hạn. Đã thế, cho dẫu khi đại dịch này qua đi, bệnh nhân trầm cảm sẽ khó phục hồi hơn khi gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm và cần thay đổi các mục tiêu về nghề ngiệp.  

Một trong những biện pháp đối phó với đại dịch nhằm giới hạn sự lây lan là cách ly hay giãn cách xã hội lại gián tiếp gây ra những hậu quả tiêu cực cho các bệnh nhân trầm cảm nói riêng và tâm thần nói chung.  Tình trạng liên tục chung đụng trong một không gian kín khi một gia đình bị cách ly hay hạn chế ra ngoài gia tăng sự căng thẳng cho tất cả thành viên, đặc biệt các xung đột xảy ra thường vì sự đảo lộn thói quen của các thành viên trong gia đình. Sự tương tác giữa các thành viên này thay vì giúp gia tăng sự hiểu biết và thông cảm thì lại gia tăng sự dị biệt và mâu thuẫn. Hiện trạng này đã xảy ra ở Trung Quốc trong thời gian cách ly vì đại dịch khiến cho tỉ lệ ly hôn tăng cao. Và ly hôn cũng là một tiền đề của trầm cảm, đặc biệt đối với những phụ nữ có tình trạng bất ổn hay lệ thuộc về tài chính.  

Ngược lại với những gia đình phải chung đụng, nghiên cứu cho thấy các cá nhân bị buộc biệt giam hay cách ly dễ dàng rơi vào các cơn trầm cảm. Chứng rối loạn này cũng dễ xảy ra cho những người sống một mình và thiếu các cơ hội giao tiếp xã hội. Thậm chí, khi chỉ thị cách ly chấm dứt, các cá nhân này vẫn tiếp tục bị trầm cảm vì họ khó có thể tái nối kết với các hoạt động xã hội có ý nghĩa hơn nhóm không bị trầm cảm.

Những ngày bị cô lập trong nhà đặc biệt khi ở một mình, ngay cả những người không mắc phải các chứng rối loạn đều có nguy cơ đối diện với một tâm trạng không mấy dễ chịu, một phổ dài với cung bậc khác nhau: lo lắng, bứt rứt, bồn chồn, lo âu, bất an, sợ hãi,… Việc thông hiểu những cơ chế thần kinh đằng sau những tâm trạng này khi bị cách ly có thể giúp chúng ta điều tiết và trân trọng hơn những giao tiếp xã hội trong mùa đại dịch này. 

Trong thời gian hậu cách ly, làm sao để trở lại với "trạng thái bình thường mới"?

vuot qua noi lo tram cam va cach de tro lai trang thai binh thuong moi hau covid 19
Trong thời gian hậu cách ly, việc tham gia các hoạt động lành mạnh giúp mọi người trở lại "trạng thái bình thường mới".

Cái gọi là giãn cách hay cách ly xã hội thật ra không có nghĩa là bạn phải cách ly mọi giao tiếp xã hội kể cả bằng những phương tiện khác. Bạn vẫn có thể mở sổ điện thoại ra và gọi cho tất cả những người thân của mình, nhất là những người lâu nay chúng ta đã không liên lạc, chia sẻ những tình cảm tích cực, sự quan tâm và yêu thương của mình đối với họ, chú tâm vào giọng nói của họ, và nếu tốt hơn nhìn họ qua màn hình nếu các bạn dùng những công cụ cho phép điều đó. Nó không chỉ giúp cho mối quan hệ xã hội của bạn với người đó tốt hơn mà cả cho tâm lý và thể chất của bạn trong mùa dịch này.

Trong thời gian hậu cách ly này, những hoạt động lành mạnh vẫn vô cùng quan trọng để giúp bạn bảo vệ sức khỏe tinh thần của mình. Ngủ thức điều độ và thực hành từ những hoạt động thể dục cho đến những hoạt động thư giãn, thú vị, và ý nghĩa. Đây có thể là lúc bắt đầu một thú tiêu khiển mà nhiều năm qua bạn mãi trì hoãn như sưu tập đồ vật hay tập đàn tập vẽ. Một hoạt động từ thiện giúp cho dân nghèo trong mùa đại dịch cũng sẽ đem lại cho bạn không chỉ niềm vui mà còn nhiều ý nghĩa trong cuộc sống.   

Việc liên tục theo dõi những tin tức về nạn dịch thật ra không đem lại cho bạn nhiều giá trị và hữu ích cho bạn nghĩ. Không phải khi bạn không đọc tin tức tức là bạn đang làm con đà điểu rúc đầu vào cát chạy trốn những thông tin cần thiết về dịch bệnh. Trái lại, việc liên tục đọc các tin tiêu cực về nạn dịch sẽ làm cho bạn căng thẳng, lo âu và do đó có thể trầm cảm nặng thêm. Hãy tìm kiến những thông tin cập nhật và nhất là những lời chỉ dẫn phòng bệnh cả về thể lý và tâm lý từ những chuyên gia và những nguồn tin chính thức đáng tin cậy. Việc nghe ngóng những tin đồn đã không giúp gì bạn trong thời yên bình thì lại càng không giúp gì bạn trong mùa đại dịch này. 

Trong trường hợp bạn đang có những triệu chứng rối loạn tâm lý, chẳng hạn rối loạn trầm cảm, việc tiếp tục sử dụng thuốc và lịch trình điều trị tâm lý đều đặn rất quan trọng. Nếu trong những tháng ngày bình thường việc duy trì một thời khóa biểu thuốc men và tham vấn đã quan trọng để giúp bạn tránh bị những cơn trầm cảm nặng nề thì trong mùa đại dịch, điều đó lại còn quan trọng gấp nhiều lần.

Cuối cùng, hơn bao giờ hết đây là lúc bạn nên chú ý đến những cảm xúc, cảm giác, và suy nghĩ của mình.  Sự tỉnh thức cần được duy trì đều đặn để nhận biết những suy nghĩ hay hình ảnh tiêu cực có thể dẫn bạn đến những cảm xúc và những cảm giác bệnh lý. 

Khi nhận ra một tâm trạng sợ hãi hay bất an đang bắt đầu xâm chiếm mình, bạn có thể chọn ngồi tĩnh lặng và dùng hơi thở điều hòa hóa giải nó, rồi dần nhìn cảm xúc này từ từ rời khỏi thân tâm bạn như cơn sóng rút dần ra biển. Cảm xúc đến rồi đi nhưng sự tĩnh lặng và tự tại vẫn ở cùng bạn. Tương tự, những suy nghĩ của bạn cũng chỉ như những đám mây trôi qua trên bầu trời quang đãng là tâm thức của bạn, và bạn vẫn tự tại với những suy nghĩ đó. Và bạn có thể tự nhủ thầm, cho đến giờ phút này ta vẫn bình yên.  

vuot qua noi lo tram cam va cach de tro lai trang thai binh thuong moi hau covid 19 Covid-19: Cập nhật thông tin mới nhất ngày 8/5

Cập nhật thông tin đến 7h sáng ngày 8/5, Covid-19 đã xuất hiện ở 214 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn 3,9 triệu ...

vuot qua noi lo tram cam va cach de tro lai trang thai binh thuong moi hau covid 19 WHO: Người tái dương tính Covid-19 không phải là tái nhiễm

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định, người khỏi Covid-19 xét nghiệm tái dương tính là do phổi đang tiến hành đào ...

vuot qua noi lo tram cam va cach de tro lai trang thai binh thuong moi hau covid 19 Loan ‘cá’ sa lưới: Những cọc tiền 1000 đồng nhàu nát!

Khi bắt Loan ‘cá’, lực lượng chức năng thu giữ khoảng 300 triệu đồng tiền mặt. Trong đó có nhiều cọc tiền 1000, 2000, 5000 ...

 

Chia sẻ

Tin cùng chuyên mục

ky la be trai chao doi co 6 vong day ron quan chat

Thuốc và sức khỏe -

Kỳ lạ: Bé trai chào đời có 6 vòng dây rốn quấn chặt

Bé trai vừa được cứu sống kịp thời khi có 6 vòng dây rốn quấn chéo từ cổ xuống bụng.

Đọc thêm

tai sao phu nu nen ket hon truoc tuoi 30

Thuốc và sức khỏe -

Tại sao phụ nữ nên kết hôn trước tuổi 30?

Theo chuyên gia, nếu kết hôn muộn, phụ nữ sẽ phải đối mặt với nhiều nguy cơ, trong đó có vô sinh hiếm muộn.

xuat hien trieu chung bi an o benh nhan nhiem virus corona

Thuốc và sức khỏe -

Xuất hiện triệu chứng bí ẩn ở bệnh nhân nhiễm virus corona

Một số bệnh nhân nhiễm virus có chỉ số oxy trong máu thấp đến mức nguy hiểm nhưng lại không bộc lộ triệu chứng rõ ràng.

vo benh nhan 243 het thoi han cach ly tap trung toi cam on nhung an nhan giau mat

Thuốc và sức khỏe -

Vợ bệnh nhân 243 hết thời hạn cách ly tập trung: "Tôi cảm ơn những ân nhân giấu mặt"

Chiều muộn ngày 22/4, PV Cuocsongantoan.vn nhận được điện thoại từ chị N.T.T (vợ của bệnh nhân thứ 243 dương tính với Covid-19 ) ở Hạ Lôi, Mê Linh, Hà Nội đang cách ly tập trung tại Trung tâm Giáo dục Quốc phòng huyện Thạch Thất. Chị vui mừng thông báo tin: Ngày mai là hết thời hạn chị đi cách ly tập trung.

pho thu tuong keu goi nguoi dan thuc hien tot 5 huong dan de phong chong covid 19

Tin tức -

Phó Thủ tướng kêu gọi người dân thực hiện tốt 5 hướng dẫn để phòng, chống Covid-19

Mỗi người dân cần chung sức, đồng lòng phòng, chống dịch bệnh Covid-19 bằng cách làm tốt các hướng dẫn: Hạn chế tiếp xúc; giữ khoảng cách, đeo khẩu trang; rửa tay thường xuyên; vệ sinh nhà cửa; khai báo y tế.  

3 sai lam can tranh khi phong covid 19

Thuốc và sức khỏe -

3 sai lầm cần tránh khi phòng Covid-19

Khạc nhổ nơi công cộng, dùng chung cốc là một trong những sai lầm mà không ít người thưởng mắc phải trong khi phòng tránh Covid-19.

dau la thoi quen kho bo de lay nhiem virus

Thuốc và sức khỏe -

Đâu là thói quen “khó bỏ” dễ lây nhiễm virus?

Thói quen chấm chung một bát nước mắm có thể là nguyên nhân khiến virus lây lan.

di ngang qua mot nguoi duong tinh voi covid 19 co bi nhiem benh khong

Thuốc và sức khỏe -

Đi ngang qua một người dương tính với Covid-19 có bị nhiễm bệnh không?

Khoảng cách an toàn trong giao tiếp, đi ngang qua một người nhiễm bệnh, virus corona mới có lây nhiễm khi quan hệ tình dục không... là những thắc mắc mà nhiều người quan tâm trong thời gian phòng tránh dịch Covid-19.

cau view ban hang online co gai dang ban thuoc khang virus corona

Thuốc và sức khỏe -

Câu view bán hàng online, cô gái đăng bán thuốc kháng virus Corona

Trên trang facebook cá nhân, Lâm Thị Thúy Dương (SN 1997, trú xã Bình Nguyên, huyện Bình Sơn) quảng cáo thuốc kháng sinh virus corona với mục đích "câu view", bán hàng online.

sap dien ra giao luu truc tuyen song khoe va lam viec an toan trong mua dich

Thuốc và sức khỏe -

Sắp diễn ra giao lưu trực tuyến “Sống khỏe và làm việc an toàn trong mùa dịch”

Giao lưu trực tuyến “Sống khỏe và làm việc an toàn trong mùa dịch” với sự tham gia của Anh hùng lao động, Nhà giáo nhân dân, GS.TS Trần Quỵ và Ths, dược sĩ Nguyễn Thị Hương Liên diễn ra vào sáng 20/3.

mach ban bi quyet thanh loc co the nhanh va hieu qua

Thuốc và sức khỏe -

Mách bạn bí quyết thanh lọc cơ thể nhanh và hiệu quả

Chất độc lưu trú khắp mọi nơi, trong không khí, trong thức ăn, nước uống. Chính cơ thể chúng ta khi phản ứng lại với stress, những lo toan đời thường, những bộn bề cuộc sống cũng sản sinh ra chất độc. Tất cả những chất độc này tích tụ lâu ngày trong cơ thể sẽ sinh ra bệnh tật. Vì vậy, việc thanh lọc cơ thể để tống hết các chất độc ra ngoài sẽ giúp bạn tránh được bệnh tật và có một cơ thể khỏe mạnh.

Xem phiên bản di động