Thứ sáu 24/09/2021 04:46
npk-phu-my
banner-trai-xinh-gai-dep

Xu hướng BHXH một lần của người lao động do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

An toàn lao động - TS. Mai Thị Hường - TS. Hoàng Bích Hồng - Trường Đại học Lao động - Xã hội

Lương hưu là phần đảm bảo thu nhập cho NLĐ khi về già. Song, do tác động đại dịch Covid-19, nhiều NLĐ tham gia BHXH có xu hướng muốn hưởng trợ cấp BHXH một lần mặc dù các cơ quan chức năng, tổ chức Công đoàn đã có nhiều khuyến cáo về các rủi ro cho NLĐ.
Xu hướng BHXH một lần của người lao động do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Hội thảo khoa học BHXH một lần ở Việt Nam - Thực tiễn và những vấn đề đặt ra (tại Trường Đại học Kinh tế quốc dân).

1. Ảnh hưởng của dịch bệnh đến xu hướng hưởng BHXH một lần

Phần lớn các chương trình hưu trí đều cho phép người tham gia được nghỉ hưu sớm dựa trên nghề nghiệp, hồ sơ công vụ lâu dài hoặc sự lựa chọn của cá nhân (gọi chung là hành vi nghỉ hưu sớm). Thực tiễn cho thấy, nghỉ hưu sớm có liên quan đến việc chấp nhận lợi ích thấp hơn để cân bằng giữa giá trị hiện tại của các khoản trợ cấp hưu trí dự kiến ​​với tổng các khoản đóng góp đã nộp.

Theo đó, hành vi nghỉ hưu sớm được thực hiện dưới hai hình thức phổ biến là trợ cấp định kỳ có giảm trừ nếu đảm bảo điều kiện nhất định của hệ thống hoặc rút khỏi hệ thống hoàn toàn dưới hình thức hưởng BHXH một lần. Trong đó, hành vi hưởng BHXH một lần không chỉ ảnh hưởng đến an ninh thu nhập của NLĐ trong tương lai mà còn ảnh hưởng đến toàn hệ thống hưu trí.

1.1. Tác động của dịch bệnh đến hành vi tiết kiệm hưu trí

Dưới tác động của đại dịch Covid-19, nhiều hoạt động kinh doanh bị đóng cửa và suy thoái kinh tế tác động đến tiết kiệm hưu trí, các chương trình tiết kiệm hưu trí, các nhà cung cấp, cơ quan quản lý và giám sát, có khả năng dẫn đến thu nhập thấp hơn trong tương lai khi nghỉ hưu. Các tác động tiềm ẩn chính là: Sự sụt giảm giá trị tài sản trong tài khoản tiết kiệm hưu trí do thị trường tài chính đi xuống; sự gia tăng các khoản nợ do lãi suất giảm trong các thỏa thuận tiết kiệm hưu trí với các hứa hẹn về thu nhập hưu trí; khả năng đóng góp vào các kế hoạch tiết kiệm hưu trí của các cá nhân thấp hơn, khi họ thấy lương của họ bị giảm hoặc mất việc làm và các chủ lao động gặp khó khăn về tài chính; người tham gia bảo hiểm bị gián đoạn do làm việc từ xa; các cuộc tấn công mạng, gian lận và lừa đảo nhằm vào các cá nhân, cơ quan quản lý, giám sát và nhà cung cấp các chương trình tiết kiệm hưu trí; việc giảm tiết kiệm và lãi kép thu được do các biện pháp nhằm giảm nhẹ trong ngắn hạn có thể gây ra tác động tiêu cực lớn trong dài hạn, đặc biệt là đối với mức đủ thu nhập khi nghỉ hưu.

Xu hướng BHXH một lần của người lao động do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Nhân viên Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên hướng dẫn người dân làm thủ tục tham gia Bảo hiểm xã hội.

Theo đó, cuộc khủng hoảng hiện nay ảnh hưởng đến các chương trình hưu trí thông qua một số kênh cụ thể như: 1. Tăng khả năng các cá nhân rời khỏi thị trường lao động và yêu cầu trợ cấp lương hưu; 2. Thị trường lao động ảnh hưởng, việc ký HĐLĐ và lương thực tế trì trệ hoặc giảm sút có thể giảm căn cứ đóng hoặc không đảm bảo mức đóng theo quy định. Dẫn đến việc NLĐ có xu hướng rời khỏi hệ thống hưu trí sớm khi chưa đến tuổi nghỉ hưu.

1.2. Xu hướng hưởng BHXH một lần trong đại dịch Covid

Một trong những yếu tố chính được tìm thấy liên quan đến rút tiền trước hạn là do ảnh hưởng của các cú sốc tài chính hoặc cú sốc phi tài chính. Các cú sốc tài chính như thu nhập giảm, mất việc làm, chi phí y tế hoặc giảm số người có thu nhập tích cực trong gia đình liên quan đến rút tiền trước khi nghỉ hưu. Các cú sốc phi tài chính như ly hôn hoặc sinh con, cũng liên quan đến các quyết định tương tự. Các khoản rút tiền trước khi nghỉ hưu của các cá nhân có thể được giải thích một phần là do ảnh hưởng đến cuộc sống và hầu hết các nghiên cứu đều cho rằng hành vi này là các nỗ lực của các hộ gia đình nhằm đối phó với nhu cầu tiêu dùng sau cú sốc.

Theo thống kê của BHXH Việt Nam, số NLĐ nghỉ hưởng BHXH một lần đang có xu hướng gia tăng qua các năm (giai đoạn 2016-2020 có tốc độ tăng trung bình mỗi năm khoảng 9%). Đáng lo ngại, trong 3 tháng đầu năm 2021, số lượng NLĐ nhận BHXH một lần tiếp tục tăng nhanh. Cụ thể: Cả nước có 226.503 người hưởng BHXH một lần, tăng hơn 20,5% so với cùng kỳ năm 2020. Một số địa phương bị ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 có số người hưởng BHXH một lần tăng cao như: Khánh Hoà, Quảng Nam, Đà Nẵng… Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ hưởng chế độ BHXH một lần là khá cao ở nhóm tuổi từ 55 đến 59 tuổi và từ 60 tuổi trở lên ở cả khu vực Nhà nước và khu vực ngoài Nhà nước. Điều này có thể được lý giải là do sự tham gia BHXH bắt buộc muộn - xuất phát từ việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc của chính sách đối với một số loại hình HĐLĐ và loại hình công việc mà trước đây không thuộc diện bao phủ của BHXH bắt buộc. Những NLĐ này thường có số năm tham gia BHXH thấp lại đến tuổi nghỉ hưu và không có khả năng tự đóng BHXH tự nguyện để đủ điều kiện hưởng lương hưu hàng tháng nên phải hưởng BHXH một lần.

Xu hướng BHXH một lần của người lao động do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Người dân huyện Phú Tân (An Giang) trao đổi những vấn đề thắc mắc liên quan thủ tục Bảo hiểm xã hội tại buổi đối thoại do Bảo hiểm xã hội An Giang tổ chức.

Kết quả khảo sát do Vụ BHXH, Bộ LĐ-TB&XH thực hiện ở 4 địa phương gồm TP. Hà Nội, Bắc Giang, Long An và TP. Hồ Chí Minh với 209 người đã và đang làm thủ tục hưởng chế độ BHXH một lần cho thấy, nhìn chung trình độ học vấn và chuyên môn kỹ thuật của những người hưởng chế độ BHXH một lần thấp, chủ yếu chưa hết PTTH và chưa qua đào tạo nghề. Bên cạnh đó, vẫn có những người có trình độ đại học đề nghị hưởng BHXH một lần sau khi bị mất việc làm.

Nguyên nhân của tình trạng trên chủ yếu là do tác động của dịch bệnh Covid-19, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn, dẫn đến nhiều lao động phải nghỉ việc nên làm thủ tục đề nghị hưởng BHXH một lần với mong muốn có một khoản tiền để trang trải cuộc sống hiện tại. Một bộ phận nhỏ NLĐ vẫn còn quan niệm “trẻ cậy cha, già cậy con”, chưa hình thành thói quen lúc trẻ đóng BHXH để khi về già có lương hưu, không phải phụ thuộc vào con cháu.

2. Gợi ý chính sách

Xét từ góc độ tiêu chuẩn quốc tế, các công ước về An sinh xã hội (các tiêu chuẩn tối thiểu) năm 1952 (C102) và Công ước về các chế độ Mất sức lao động, Hưu trí và Tử tuất năm 1967 (C128) của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) chỉ tập trung yêu cầu các quốc gia thành viên “đảm bảo cho những người được bảo vệ” được hưởng chế độ hưu trí định kỳ (hàng tháng hoặc hàng năm) tùy theo số năm đóng góp hay làm việc hoặc thường trú của họ, mà không đề cập đến việc hưởng BHXH một lần - một hình thức hoàn toàn không phù hợp trong nỗ lực đảm bảo sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình để đương đầu với những khó khăn, cú sốc về kinh tế và xã hội dẫn đến mất hoặc làm giảm nghiêm trọng thu nhập do tuổi già.

Xu hướng BHXH một lần của người lao động do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Cán bộ Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum tuyên truyền cho người dân về các chính sách của

Bảo hiểm xã hội.

Đối với hệ thống BHXH, khi hưởng chế độ BHXH một lần nghĩa là NLĐ sẽ không được đảm bảo thu nhập khi về già. Mức độ bao phủ của hệ thống BHXH cũng vì thế sẽ bị thu hẹp ở cả khía cạnh số người tham gia và số người thụ hưởng. Từ đó, các nỗ lực mở rộng diện bao phủ và phát triển đối tượng tham gia BHXH của các bên liên quan sẽ bị hạn chế và gặp rất nhiều khó khăn.

Nghiên cứu này đề xuất một số kiến nghị chính sách nhằm hạn chế tình trạng hưởng BHXH một lần của NLĐ trong bối cảnh đại dịch bao gồm:

Sửa đổi các quy định về mặt pháp lý nhằm giảm bớt quy định về số năm đóng góp để người tham gia có thể được hưởng mức hưu trí hàng tháng thấp hơn hiện nay. Điều này sẽ khiến NLĐ nhận thấy cơ hội được hưởng hưu trí khi đến tuổi về hưu và có niềm tin vào hệ thống, từ đó nỗ lực theo đuổi quá trình đóng góp đảm bảo tự an sinh xã hội của mình.

Cần có chính sách hỗ trợ NLĐ đã và đang tham gia BHXH, cả bắt buộc và tự nguyện được vay từ khoản đã đóng góp BHXH của mình để phục vụ nhu cầu thiết yếu trong những hoàn cảnh khó khăn như đại dịch Covid-19. Khi những nhu cầu này được giải quyết, NLĐ có thể sẽ có việc làm và thu nhập ổn định, từ đó trở lại đóng góp và trả nợ cho hệ thống. Điều này sẽ tạo được mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau giữa các thành viên và hệ thống.

Cần quy định điều kiện để hưởng chính sách BHXH một lần theo hướng khuyến khích NLĐ ở lại hệ thống lâu hơn với việc kéo dài hơn thời gian nghỉ việc có đơn hưởng chính sách BHXH một lần, từ đó thúc đẩy phát triển hệ thống hưu trí bền vững cũng như đảm bảo tối đa quyền và lợi ích cho NLĐ trong ngắn và dài hạn.

Xu hướng BHXH một lần của người lao động do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Người lao động làm thủ tục hưởng Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội TP. Hải Phòng.

Tài liệu tham khảo:

  1. Argento Robert, Victoria L Bryant và John Sabelhaus (2015), Early withdrawals from retirement accounts during the Great Recession, Tạp chí Contemporary Economic Policy, Số 33(1),Trang: 1-16.
  2. Butrica Barbara A, Richard W Johnson và Karen E Smith (2012), Potential impacts of the Great Recession on future retirement incomes, Tạp chí Reshaping retirement security: lessons from the global financial crisis,Trang: 36-63.
  3. Feher Csaba và Ignatius de Bidegain (2020), Pension Schemes in the COVID-19 Crisis: Impacts and Policy Considerations, Tạp chí IMF. Fiscal Affairs. Website: enspecial-serieson-covid19pension-schemes-in-the-covid19-crisis-impactsand-policy-considerations. pdf.
  4. Jin Xiaotong, Yurou Zhao, Wei Song và Taiyang Zhao (2021), Save for Safe: Effect of COVID-19 Pandemic on Consumers' Saving and Spending Behavior in China, Tạp chí Frontiers in psychology, Số 12.
Gắn bó suốt 18 năm, nữ công nhân bị công ty nợ 56 tháng bảo hiểm xã hội Gắn bó suốt 18 năm, nữ công nhân bị công ty nợ 56 tháng bảo hiểm xã hội

Sắp bước qua tuổi 51, bà Ngô Thị Mỹ (trú tại thôn Kim Tiên, xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh, TP Hà Nội) cho biết ...

Thúc đẩy bình đẳng giới trong hệ thống BHXH, đảm bảo an sinh xã hội ở Việt Nam Thúc đẩy bình đẳng giới trong hệ thống BHXH, đảm bảo an sinh xã hội ở Việt Nam

Hệ thống Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam cần tăng cường tính đáp ứng giới để giảm thiểu những bất bình đẳng giới ...

Lao động ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 chỉ cần tham gia BHXH bắt buộc là được xét hỗ trợ Lao động ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 chỉ cần tham gia BHXH bắt buộc là được xét hỗ trợ

Theo bà Hồ Thị Kim Ngân – Phó trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ Việt Nam), việc quy định đối tượng người lao ...

Chia sẻ

Tin cùng chuyên mục

Quảng Nam: "Biệt đội' săn lùng Covid-19 ở phao số 0

An toàn -

Quảng Nam: "Biệt đội' săn lùng Covid-19 ở phao số 0

Vào những ngày sóng to, nhân viên y tế phải đu mình trên thang dây để leo lên những con tàu có độ cao như toà nhà 5, 6 tầng. Nếu họ sơ sẩy một chút là có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Xây dựng hệ thống quản lý an toàn, vệ sinh lao động cho ngành chế biển mủ cao su

An toàn lao động -

Xây dựng hệ thống quản lý an toàn, vệ sinh lao động cho ngành chế biển mủ cao su

Chế biến mủ cao su là ngành có nguy cơ cao về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp (TNLĐ, BNN). Nhằm loại bỏ, giảm thiểu, ngăn ngừa các yếu tố có hại, yếu tố nguy hiểm tồn tại trong quá trình sản xuất, cũng như đáp ứng yêu cầu của đối tác trong và ngoài nước, việc xây dựng hệ thống quản lý an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) theo tiêu chuẩn TCVNISO 45001:2018 cho ngành Chế biến mủ cao su là rất cần thiết cho thời điểm hiện nay.

Nhận thức của công nhân Khu công nghiệp về an toàn, vệ sinh lao động

An toàn lao động -

Nhận thức của công nhân Khu công nghiệp về an toàn, vệ sinh lao động

An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) đóng một vai trò và ý nghĩa vô cùng quan trọng không những đối với người lao động, doanh nghiệp nói riêng mà còn ảnh hưởng đến tình hình kinh tế và xã hội. Việc thực hiện tốt ATVSLĐ sẽ giúp hạn chế, giảm thiểu tối đa những thương tích, thiệt hại về tính mạng và tài sản cho người lao động cũng như doanh nghiệp.

Sẽ xử lý vi phạm trong công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại Công ty Giày Rieker

An toàn -

Sẽ xử lý vi phạm trong công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại Công ty Giày Rieker

Theo Sở Công Thương tỉnh Quảng Nam, Công ty Giày Rieker không tuân thủ thực hiện các quy định phòng, chống dịch theo Phương án 115/PA/BCĐ của UBND tỉnh Quảng Nam là vi phạm cần xử lý.

Bàn về tội phạm quy định về an toàn lao động, an toàn ở nơi đông người

An toàn lao động -

Bàn về tội phạm quy định về an toàn lao động, an toàn ở nơi đông người

Hiện nay, tình trạng vi phạm quy định (VPQĐ) về an toàn lao động (ATLĐ), vệ sinh lao động (VSLĐ), về an toàn ở nơi đông người (ATƠNĐN) trong Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 (BLHS 2015) đang có xu hướng gia tăng, nhất là trong việc phòng, chống dịch Covid-19.

An toàn lao động trong sử dụng, vận hành xe nâng hàng dùng động cơ

An toàn lao động -

An toàn lao động trong sử dụng, vận hành xe nâng hàng dùng động cơ

Hiện nay, trong các lĩnh vực sản xuất công nghiệp của Việt Nam đang sử dụng rất nhiều các loại xe nâng hàng với nhiều chủng loại đang dạng khác nhau. Xe nâng hàng là một loại thiết bị dùng để bốc (xếp), dỡ hàng hóa, vật liệu… ở dạng khối hay dạng rời và dỡ hàng từ các phương tiện vận chuyển, chuyển và đặt hàng trong phạm vi làm việc nhất định.

Đọc thêm

Đánh giá Ecgônômi* vị trí lao động, một số yếu tố nguy cơ và đề xuất giải pháp

An toàn lao động -

Đánh giá Ecgônômi* vị trí lao động, một số yếu tố nguy cơ và đề xuất giải pháp

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật cho ra đời rất nhiều các sản phẩm, thiết bị điện tử (TBĐT), dẫn đến vấn nạn chất thải điện tử (CTĐT). Công nhân xử lý CTĐT tiếp xúc với nhiều loại hóa chất bao gồm kim loại, hạt, hợp chất hữu cơ khó phân hủy và chất chống cháy sẽ bị phơi nhiễm, mức độ thay đổi tùy theo nhiệm vụ công việc.

Công ty Giày Rieker có 12 ca mắc Covid-19: Chưa xét nghiệm định kỳ cho công nhân

An toàn -

Công ty Giày Rieker có 12 ca mắc Covid-19: Chưa xét nghiệm định kỳ cho công nhân

Theo Ban Quản lý các Khu kinh tế và Khu công nghiệp Quảng Nam, trước khi phát hiện các ca nhiễm Covid-19, Công ty Giày Rieker chưa tổ chức xét nghiệm cho công nhân theo quy định.

Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất an toàn tại các tỉnh phia Nam

An toàn lao động -

Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất an toàn tại các tỉnh phia Nam

19 tỉnh phía Nam là nơi tập trung 48% doanh nghiệp của cả nước, trong đó riêng TP. Hồ Chí Minh chiếm 65% số doanh nghiệp của cả vùng.

Cơ cấu, trách nhiệm và phụ cấp của lực lượng ứng cứu về An toàn, vệ sinh lao động

An toàn lao động -

Cơ cấu, trách nhiệm và phụ cấp của lực lượng ứng cứu về An toàn, vệ sinh lao động

Công ty tôi 100% vốn đầu tư nước ngoài, sản xuất điện tử, với khoảng 6.000 công nhân viên, phân chia làm nhiều phân xưởng, hiện tại công ty cần thành lập một tổ chức ứng cứu về An toàn, vệ sinh lao động thì được quy định như thế nào? Cơ cấu tổ chức thành viên, phân ca và trách nhiệm công việc?

Xem phiên bản di động